مقدمه ای بر کلیات پرنده شناسی

 

 

 

بنام خداوندگار خرد

 

مقدمه ای بر کلیات پرنده شناسی

 

زمینه های مختلف هنر در طول تاریخ تکامل جوامع انسانی ،

مانند نقاشی های دیواری ایام گذشته ، نقاشی روی ظروف سفالین ، نقش و نگارهای عامیانه

و قدیمی ، نقش روی قالی ها و صنایع دستی زینتی یا زمینه های مختلف ادبی ،

اعم از نثر یا نظم ، و همچنین حماسه های قهرمانی ملل مختلف ، از تاریخ پیدایش انسان بر روی کره زمین

تا به امروز بیانگر سابقه بسیار طولانی رابطه انسان و پرندگان است .

 

 

در حقیقت می توان گفت که همواره پرندگان زبان استعاره انسان برای بیان بسیاری از اندیشه های وی بوده اند ؛ همچنین مدت های مدید نقش پیک و وسیله ارتباطی جوامع انسانی را بر عهده داشته اند .

پرندگان و حیوانات از دیرباز مورد توجه خاص و احترام ایرانیان بوده اند ، به نحوی که در روزگار هخامنشیان ، برخی از آنان حتی جنبه تقدس یافته بودند و هنرمندان آنها را به نشانه تقدس بر روی دیوار کاخ ها و معابد با نقش برجسته نقاشی می کردند . علاوه بر آن ، تصاویر این حیوانات و پرندگان به اصطلاح مقدس را گاه از سنگ ، نقره ، طلا و مفرغ می ساختند یا تصویر آنها را روی آثار هنری خود نقش می کردند . عقاب و شاهین به خاطر بلند پروازی و تیزهوشی و تیز چنگ بودن ، غالبا به صورت تک تک و زمانی با هم ، در یک اثر هنری جلوه گری می کنند و از همه این حیوانات ، شاهین الهام بخش اوج بلند پروازی و پیشرفت آنان بوده ، چون می خواسته اند در آسمانها سیر کنند و بالی شاهین وار ، بلند و قوی ، داشته باشند که شکست ناپذیر باشد .

با پیشرفت علوم و پی ریزی دانش اکولوژی و توسعه آن ، که نقش ، اهمیت و جایگاه ویژه کلیه مجموعه حیاتی طبیعت و اثرات آنها را بر یکدیگر آشکارتر گردانید ، نقش پرندگان در زندگی انسان اهمیت بیشتری پیدا کرد . با وصف این هنوز زندگی این شاخه از زیستمندان با ابهامات و رموز زیادی همراه است که نیاز به بررسی های فراوان دارد .

متاسفانه منابع فارسی محدودی در زمینه شناسایی و نحوه زیست پرندگان وجود دارد که اطلاعات موجود در این منابع نیز برای استفاده علاقمندان کافی نیست . مطالب درج شده در این وبلاگ کوششی است در جهت افزایش اطلاعات دوستداران طبیعت و پرندگان ، در ارتباط با نحوه زندگی ، عادات و رفتار و بسیاری از ویژگی های آنها که می تواند در شناخت ، نقش و اهمیت پرندگان موثر باشد . ضمنا در حدود امکان و توانایی سعی شده است مطالب با حفظ مضمون علمی ، به زبان ساده بیان گردد تا زمینه مناسبی برای جذب بیشترین افراد جامعه با درجات سنی و تحصیلی مختلف به حمایت از این شاخه از زیستمندان سرزمین ما فراهم گردد .

بدون شک نگارنده انتقادات ، نظرات و رهنمود های دوستان خواننده ، بخصوص اهل دانش را بهترین پشتوانه و انگیزه برای ادمه کار خود می داند و از دریافت آن استقبال می کند .

 

 

گونه سارگپه

 

لازم است به این نکته اشاره شود که بعضی از فعالیت های انسان روز به روز عرصه را بر پرندگان تنگ تر کرده ، به طوری که وضعیت طبیعی و زندگی تعداد زیادی از آنها به خطر افتاده است .

آلودگی های صنعتی کارخانه ها ، مخصوصا آلودگی های نفتی و رها شدن مواد زاید نفتی در طبیعت و آبها ، زهکشی مناطق تالابی و تبدیل آنها به اراضی کشاورزی ، احداث برج های بلند و سیم های برق و تلگراف که گاهی پرندگان به آنها برخوردکرده شدیدا زخمی یا دچار برق گرفتگی می شوند ، و می میرند ، و همچنین سموم دفع آفات شیمیایی و علف کشها و کاربرد آنها در سطح وسیع ، مخصوصا در کشورهای جهان سوم و عقب نگه داشته شده ، نه تنها بر پرندگان بالغ اثرات منفی دارد ، بلکه سبب انهدام تخم و جوجه ها نیز می گردد . از این جنبه ها گذشته ، هنگامی که انسان با دید عمیقتری به طبیعت و روش های توسعه منابع و عملکرد آن می نگرد ، نقش گیاهان و حیوانات و از آن جمله پرندگان چنان متنوع و با اهمیت جلوه می کند که با گوشه هایی از اهمیت پرندگان در تولید غذا برای انسان و مواد خام جهت صنایع قابل مقایسه است . نقش پرندگان در نگهداری سلامت محیط زیست و در مبارزه با آفات و امراض قارچی و سایر عوامل مضر برای سلامتی انسان ، مخصوصا با بدست آمدن اطلاعات بیشتر در این زمینه ، روز به روز معنی دارتر می گردد .

 

 

گونه سسک سر سیاه جنس نر

 

 توسعه بسیار سریع مناطق شهری ، استفاده نامعقول از منابع آبی اقیانوس ها ، انهدام زیستگاها ، شکار و برداشت بی رویه از حیات وحش ، پیشرفتهای تکنولوژی ، بدون برنامه ریزی های اصولی و صحیح زیست محیطی ، استفاده وسیع از سموم شیمیایی و دفع آفات ، توسعه سلاح های مخرب شیمیایی و نوترونی و موارد دیگری که سبب آلودگی محیط زیست انسان ها می شود ، بلکه خطر انهدام کل سیستم های اکولوژیک موجود در طبیعت را در پی خواهد داشت . به علاوه ، از بین بردن جنگل ها ، تالاب ها و مناطق طبیعی به منظور ایجاد اراضی کشاورزی ، سوزاندن غیر ضروری مزارع و بوته ها و چرای بی رویه دام ها ، سبب انهدام زیستگاه های بسیاری از گونه های پرندگان کوچک و بزرگ شده است . طبیعتا این امر تاثیری مستقیم در کاهش جمعیت و حتی انقراض آنها خواهد داشت . و چقدر تاسف انگیز است آنکه گونه ای در طبیعت منقرض گردد و این امر زمانی رخ دهد که هنوز انسان نتوانسته هیچگونه امکانی را برای بهره وری از این گونه یا منبع طبیعی فراهم سازد .

به امید آنکه با تلاشی پی گیر و با انجام تحقیقات علمی در این زمینه ، به شناخت بیشتر طبیعت کشورمان نایل گردیم و در راه گسترش فرهنگ میهنمان  قدمی هر چند کوچک ولی ارزشمند برداریم .

 

 

مدیریت وبلاگ پرندگان ایران

 

 

 

 

 

 

 

 

به یاری خداوندگار درج مطالب مقدمه ای بر کلیات پرنده شناسی به پایان رسید

از آنجا که مطالب پیرامون کلیات پرنده شناسی از موضوعات متفاوتی تشکیل شده است

لذا می توانید جهت دسترسی به همه مطالب این وبلاگ از طریق موضوعات

درج شده در سمت راست به مطالب مورد نظر دسترسی داشته باشید

همینطور می توانید برای کسب اطلاعات پیرامون

مشخصات ، زیستگاه ، پراکندگی و تصاویر همه پرندگان ایران

به وبلاگ جامع پرندگان ایران مراجعه کنید

 

 

 

 

 

 

 

 

* شما کاربر گرامی می‌توانید با مراجعه به بخش مجموعه قوانین ،

با قوانین و نحوه استفاده از این وبلاگ آشنا شوید *

 

 

 

  

 

 

منابع مورد استفاده

 

v       آریان پور ، امیر حسین . تاریخ از یکسو ، تدوین حسن رباطی ، انتشارات پاسارگاد ، تهران ، 1363

v       آریان پور ، عباس ، فرهنگ انگلیسی به فارسی ، انتشارات امیرکبیر ، تهران ، 1344

v       اسکات ، درک ؛ مروج همدانی ، حسین ؛ ادهمی میرحسینی ، علی . پرندگان ایران ، انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست ، تهران ، 1354

v       باب الحوائجی ، نصرالله . قاعده داروین و دانش ژنتیک ، انتشارات آسیا ، تهران ، 1342

v       روخین پوپوف . رویکرد پاولفی به روانپزشکی و روان شناسی ، ترجمه مصطفی مفیدی ، موسسه انتشارات امیر کبیر ، تهران ، 1358

v       سیاح زاده ، هادی . اصول و نگهداری پرورش اردک ، مرکز نشر سپهر ، تهران ، 1365

v       کهرم ، اسماعیل . نگرشی به آیین قوش بازی در ایران زمین ، گزارش چاپ نشده ، 1365

v       کیهانی ، علی . فرهنگ مصور علوم طبیعی ، موسسه چاپ و انتشارات پیروز ، تهران ، 1358

v       مجله فیزیک ، جلد 4 شماره 1 ، نشریه گروه فیزیک مرکز نشر دانشگاهی ، تهران ، 1365

v       منصوری ، جمشید . بررسی اکولوژیک جزیره شیدور ، نشریه شماره 14 محیط شناسی مرکز مطالعات محیط زیست دانشگاه تهران 1365

v       منصوری ، جمشید . تحلیلی بر شمارش زمستانه پرندگان مهاجر و آبزی . نشریه شماره 12 محیط شناسی ، مرکز هماهنگی مطالعات محیط زیست دانشگاه تهران ، 1361

v       منصوری ، جمشید . مقدمه ای بر پرنده شناسی ، انشارات اشرفی ، تهران ، 1362

v       منصوری ، جمشید و مجنونیان ، هنریک . تالاب هامون ، انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست ، تهران ، 1363

v       منصوری ، جمشید و خراسانی ، نعمت‌الله . تالابها ، ارزش و اهمیت آنها برای انسان ، محیط شناسی شماره 13 ، انتشارات مرکز هماهنگی مطالعات محیط زیست دانشگاه تهران ، 1344

v       نصرالهی ، عبدالمجید . نیکوترین ورزش باستانی ، سلسله مقالاتی در نشریه شکار و طبیعت . سازمان حفاظت محیط زیست شماره های 125 تا 140 ، 50 – 1349

v       هدایت ، صادق . نیرنگستان – انتشارات امیرکبیر ، تهران

v       تعدادی از تصاویر درج شده از صاحبان آنها خریداری ، تعدادی از آرشیو شخصی نگارنده و بعضا مربوط به مجلات و گالری تصاویر بعضی از عکاسان طبیعت است که با رعایت حقوق کپی برداری درج و بارگزاری شده است .

v       چنانچه هر یک از عکاسان ایرانی و خارجی نسبت درج تصاویرشان در این وبلاگ مخالفند می توانند مورد اختلاف را از طریق پست الکترونیکی این وبلاگ ارسال نموده تا جهت حذف تصویر اقدام شود .

 

 

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

موی پرندگان هم سفید می شود

 

موی پرندگان هم سفید می شود

 

پژوهشگران انگلیسی در یک مطالعه گسترده ملی دریافتند پرندگان باغی نیز مانند انسان، با گذشت زمان دستخوش سفیدی پرها می شوند. طرقه، زاغی و گنجشک خانگی از جمله متداول ترین پرندگان باغی محسوب می شوند که با گذشت زمان و رسیدن به دوران پیری، رنگ پرهای آنها تغییر می کند. این مطالعه ملی با مشارکت دو هزار نفر از ساکنان مناطق مختلف انگلیس در مدت یکسال انجام شد و تغییرات ظاهری در کنار رفتارهای پرندگان در این مدت مورد ارزیابی قرار گرفت.

 

 

«تیم هریسون» از محققان موسسه پرنده شناسی انگلیس تاکید می کند: تغییر رنگ پرهای گونه های مختلف پرندگان باغی بسیار بیشتر از تصورات قبلی است و بیشترین میزان سفیدی پر به طوقی اختصاص دارد.

برخی پرندگان به دلیل اختلال ژنتیکــی از جملــه لیوسیســـم (Leucism) و کم بودن رنگدانه های پوست دچار سفیدی می شوند، اما در سایر گونه های پرندگان درست مشابه انسان با افزایش سن، سفید شدن پرها نیز شروع می شود.

به گفته «هریسون»، پرهای سفید نشانه ای از تجربه پرنده محسوب می شود و نتایج به دست آمده نشان می دهد پرندگان ماده جفت هایی با پرهای سفید را بیشتر انتخاب می کنند.

 

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

پرندگان، چهره و صدای انسان را تشخیص می دهند

پرندگان، چهره و صدای انسان را تشخیص می دهند

بررسی های تازه نشان می دهد چگونه پرندگان تشخیص می دهند باید از نزدیک شدن به شکارچیان پرهیز کنند

 

 

تحقیقات بتازگی نشان داده برخی از پرندگان احتمالاً می توانند انسان هایی را که دوستشان دارند از سایرین تشخیص دهند. چهره و صدای انسان ها از مشخصاتی است که می تواند به پرندگان در این امر کمک کند. توانایی تشخیص دوست از دشمن می تواند برای پرندگان بسیار حیاتی باشد.

متخصصان رفتارشناسی حیوانات از دانشگاه لینکلن انگلستان و دانشگاه وین در دو تحقیق مجزا رفتارهای کبوتران و کلاغ ها را نسبت به انسان ها مورد بررسی قرار دادند. نتیجه این تحقیق که در مجله بیولوژی پرندگان چاپ شد، نشان می دهد کبوترها میان انسان های آشنا و ناآشنا تفاوت قائل می شوند. تیم تحقیقاتی گروهی از کبوتران را به شکلی آموزش داد که بتوانند افراد آشنا را از غریبه ها تشخیص دهند.

در مرحله بعد عکس هایی از دو چهره را در برابر کبوترها قرار دادند که یکی از آنها تصویر یک فرد آشنا و دیگری تصویر فردی کاملاً غریبه بود. کبوترهای آموزش دیده توانستند تنها از طریق همین تصاویر شخص آشنا را از شخص غریبه تشخیص دهند. یافته ها نشان داد کبوترها با اندکی آموزش می توانند تنها از طریق تفاوت اعضای چهره، یک آشنا را از غریبه تشخیص دهند.

دکتر آنا ویلکینسون سرپرست این گروه تحقیقاتی یادآور شد این قدرت تشخیص فوق العاده بندرت در رفتار کبوترها دیده می شود، اما در حقیقت اشاره دارد بر این که آنها می توانند افرادی را که می شناسند از سایرین تشخیص دهند. این قابلیت آنها برای ادامه حیاتشان بسیار ضروری است.

 

گونهPin tailed Wydah

 

برخی از انسان ها به کبوترها غذا می دهند، برخی آنها را اذیت می کنند و باقی هم نسبت به آنها بی تفاوت هستند. این که کبوترها می توانند عده ای را که به آنها علاقه دارند، تشخیص دهند برای آنها مزایای زیادی دارد. این به آن معناست که آنها حتی می توانند کسانی را که با تفنگ بادی یا به هر شکل دیگری به آنها آزار رسانده اند شناسایی کنند.

در یک تحقیق جداگانه، تیم تحقیقاتی توانایی تشخیص میان اصوات آشنا و ناآشنای انسان ها و زاغی ها را در کلاغ های مردارخوار مورد بررسی قرار داد. لازم به ذکر است که زاغی ها یک گونه مجزا از کلاغ ها تلقی می شوند. گروه تحقیقاتی پیش از این تحقیق کار خود را روی توانایی تشخیص و نحوه ارتباط برقرار کردن کلاغ های مردارخوار با یکدیگر متمرکز کرده بود.

تحقیق دوم نشان داد کلاغ های مردارخوار بیشتر به سمت اصوات انسان های غریبه جلب می شوند تا به سمت اصوات آشنا و برعکس در مورد زاغی ها بیشتر به صدای زاغی های آشنا جواب می دهند تا صدای زاغی هایی که برایشان ناآشنا هستند. یافته های این تحقیق برای نخستین بار نشان داد پرندگان قادر به تشخیص صدا هستند.

در تحقیق دیگری مشخص شد کبوترها تنفر و کینه ورزی انسان ها را به خاطر می سپارند و احتمالاً در آینده به نوعی آن را تلافی خواهند کرد. این تحقیق توسط دانشمندان فرانسوی انجام شد و در کنفرانس سالانه بیولوژی تجربی مطرح شد. در این تحقیق دو شخص برای آزمایش تعیین شدند.

یکی با مهربانی به پرندگان غذا داد و دیگری رفتار کاملاً متفاوتی را پیش گرفت. بعد از مدتی این دو با ظاهری کاملاً متفاوت دوباره به همان محل بازگشتند. جالب اینجا بود که کبوتران به هیچ وجه تمایلی به نزدیک شدن به شخص دوم از خود نشان ندادند، در حالی که از نزدیک شدن به شخص اول ابایی نداشتند. با در نظر گرفتن این قابلیت پرندگان شاید بخواهید در رفتار خود با آنها تجدید نظر کنید.

 

 

منبع: sciencedaily

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

پرندگان وقت شناس - توکای قهوه ای

 

پرندگان وقت شناس

باد و توفان، توکای قهوه ای را از بازگشت بموقع به لانه، در مسیر مهاجرتش، باز نمی دارد

 

تحقیقات دانشمندان بتازگی نشان داده است که پرندگان آوازخوان بر مبنای یک برنامه زمان بندی خیلی دقیق مهاجرت می کنند. پرندگان آوازخوان زیر رده گنجشک سانان محسوب می شوند. حدود 4000 گونه از آنها در سراسر جهان شناخته شده اند. این نوع از پرندگان با اغلب زیستگاه های جهان سازگاری دارند، البته دریاها و آب های شیرین از این قاعده مستثنا هستند. آنها برخلاف سایر پرندگان که با صدا، مکان مناسب برای تولیدمثل یا تغذیه را به یکدیگر خبر می دهند یا پرنده جنس مخالف را به خود جلب می کنند، برای برقراری ارتباط با یکدیگر اصواتی آهنگین ایجاد می کنند.

محققان دانشگاه یورک در تحقیقی که بتازگی انجام داده اند، دریافتند این پرندگان در زمان مهاجرت از یک برنامه زمانی کاملاً منظم و خدشه ناپذیر پیروی می کنند. برخی از گونه ها هر ساله در تاریخ مشخصی مهاجرت خود را آغاز و در تاریخ مشخصی هم به محل اولیه رجعت می کنند. این تحقیق که در مجله پولوس وان چاپ شده، نخستین ردیابی مهاجرتی از این نوع است که در آن ظرف چند سال متوالی به طور دقیق مهاجرت پرندگان آوازخوان مورد مطالعه قرار گرفته است.

    ویژگی های ظاهری

توکای قهوه ای با نام علمی Hylocichla mustelina پرنده ای ساکن آمریکای شمالی است. پرهای پشت این پرنده به رنگ قهوه ای است و در ناحیه سینه پرها سفیدرنگ و همراه با خال خال های قهوه ای است. این مرغ آوازخوان به وفور در آمریکای شمالی یافت می شود، اما برای زمستان گذرانی به آمریکای مرکزی و جنوبی مهاجرت می کند.

محققان با استفاده از دستگاه های موقعیت یاب خیلی کوچک توانستند هر گونه جابه جایی را در این پرندگان به طور دقیق ثبت کنند. یافته ها نشان داد این پرندگان هر ساله در زمان مشخصی از سال مهاجرت بهاره خود از مناطق استوایی به سمت نواحی شمالی تر قاره آمریکا را آغاز می کنند. میانگین تغییرات این دوره تنها سه روز است. اما مهاجرت پاییزه تا حدودی متغیر است.

 

 

معمولاً تعیین زمان دقیق مهاجرت پاییزه کمتر امکان پذیر است. جالب اینجاست پرندگانی که برای نخستین بار مهاجرت می کنند همواره تابع پرواز پرندگانی هستند که بیش از یک بار این کار را انجام داده اند. آنها با پرواز در ارتفاعات کمتر توسط پرندگان مسن تر حمایت می شوند. در ضمن پرندگان نر نسبت به پرندگان ماده سریع تر مهاجرت خود را آغاز می کنند.

    دستگاه های تعیین موقعیت

دستگاه های موقعیت سنجی که در این تحقیق مورد استفاده قرار گرفت کوچک تر از یک سکه 10 سنتی است. این دستگاه ها در کوله های کوچکی که به همین منظور تعبیه شده است، بر پشت مرغان آوازخوان سوار و تسمه های آنها نیز به دور پای این پرندگان بسته شد. طراحی این ابزار به گونه ای است که برای پرواز پرندگان مشکلی ایجاد نمی کند. از آنجا که وزن این کوله ها خیلی سبک است، لذا محققان می توانند طول و عرض جغرافیایی را در زمان طلوع و غروب خورشید به دقت اندازه گیری کنند.

کوین فریزر، نویسنده این مقاله یکی از محققان دپارتمان بیولوژی در دانشگاه یورک است. وی می گوید تبعیت مرغان آوازخوان از چنین برنامه منظمی بسیار جالب است. حتی گاهی دیده شده که زمان ورود و خروج آنها از یک سایت مشخص طی چند سال متمادی تغییر نکرده است. برخی از آنها درست در همان تاریخ سال های پیش به محل موعود بازگشته اند.

نکته: توکاهای قهوه ای برای بازگشت بموقع به لانه خود متحمل فشارهای زیادی می شوند و همه این سختی ها برای به دست آوردن یک قلمرو خوب و امن است تا هم خودشان و هم جوجه ها در آسایش باشند.

مهاجرت پرندگان همانند پرواز هواپیماها از عوامل متعددی تاثیر می پذیرد. اوضاع جوی در این رابطه یک فاکتور مهم است، اما این که پرندگانی به این کوچکی چگونه می توانند همه این شرایط را پیش بینی کنند و در یک زمان مشخص در محلی دیده شوند، جای تعجب دارد. باید به خاطر داشت در طول مسیر گاهی شرایط در سطحی بسیار گسترده و به طور غیرقابل پیش بینی تغییر می کند.

در برخی موارد شرایط جوی باعث می شود که پرنده به ناچار مسیر طولانی تری را در پیش بگیرد. مواردی بوده که در آن جابه جایی مسیر حتی به صدها کیلومتر هم رسیده است. تمام فاکتورها در زمان مهاجرت لحاظ می شود، حتی توکاهای قهوه ای برای گذر از پهنه آبی وسیع خلیج مکزیک هم تدابیری دارند که به طور دقیق برای بشر شناخته شده نیست. هنگام بهار آنها باید آنقدر زود به محل های لانه گذاری برگردند که بتوانند در برهه زمانی مشخصی تخمگذاری کنند. اما این زمان نباید آنقدر زود باشد که غذایی برای جوجه ها پیدا نشود.

    پرندگان دقیق تر قلمرو بهتری دارند

پروفسور فریزر می گوید توکاهای قهوه ای برای بازگشت بموقع به محل های لانه گذاری متحمل فشارهای زیادی می شوند و علت آن هم به دست آوردن یک قلمرو خوب و امن است تا هم خودشان و هم جوجه ها در آسایش باشند.

پرندگانی که زودتر می رسند، موقعیت مکانی بهتری را به دست می آورند. حتی جوجه های آنها بهتر و سریع تر از سایرین رشد می کنند. هرچند که باید این نکته را هم به خاطر داشت که در اوایل بهار وضع جوی هوا ناپایدار و سردتر است و این امر کاهش غذا را به دنبال دارد. جوجه هایی که زودتر از موعد مقرر و در شرایط ناپایدار جوی به دنیا می آیند، احتمال مرگشان هم بیشتر است.

 

 

پروفسور فریزر هشدار داد که این زمان بندی دقیق حتی برای پرندگان هزینه هایی هم به دنبال خواهد داشت. نگرانی عمده این است که این پرندگان نتوانند خودشان را با شرایط کنونی که بدون هیچ تردیدی تحت تاثیر تغییرات اقلیمی است، هماهنگ کنند. پروفسور فریزر چنین ادامه داد که تیم تحقیقاتی درصدد است این موضوع را نیز مورد بررسی قرار دهد. پرندگانی که تیم پروفسور فریزر ردیابی کرده، در پنسیلوانیا و کاستاریکا نیز مشاهده شده اند.

پروفسور بریجیت استاچ بری محققی است که برای چند دهه روی رفتار پرندگان تحقیق کرده است. وی در کتاب خود با نام «سکوت مرغان آوازخوان» که در سال 2007 به چاپ رسید به جزئیات خطراتی نظیر تغییرات جوی و نابودی زیستگاه ها که این گونه ها را تهدید می کند، اشاره کرده است. در شانزدهم فوریه سال 2009 مقاله ای چاپ شد مبنی بر این که در طول یک روز توکاهای قهوه ای می توانند به طور متوسط 500 کیلومتر را طی کنند. پروفسور استاچ بری و همکارانش در آن زمان مسئولیت تحقیقات را به عهده داشتند، اما در تحقیق اخیر پروفسور استاچ بری همکار پژوهشی پروفسور فریزر است.

وی چنین نتیجه گیری می کند که از دهه 1960 تاکنون جمعیت توکاهای قهوه ای در کانادا حدود 50 درصد کاهش پیدا کرده است. ادامه این روند از نظر او به معنای اختلال در کل اکوسیستم خواهد بود.

 

مترجم: فرناز حیدری

برگرفته از: Sciencedaily

به نقل از : جام جم - شماره 3544

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

نگاهی به آیین قوشبازی - 2

 

قوش بازی در ایران نیز سابقه ای طولانی دارد و اصولا عقاب و شاهین پرندگانی مورد توجه خاص و احترام ایرانیان بوده اند . هخامنشیان ( 330 – 546 قبل از میلاد ) شاهین را به فال نیک گرفته ، مورد ستایش قرار داده ، به طوری که بعضی از مورخین معتقد بودند خاندان هخامنشی را شاهین پرورش داده است . همچنین اوربیوس به نقل از فیلوس بیبلیوس از قول زرتشت گفته است  ، "خداوند را سری است مانند شاهین ، اوست نخستین و فناناپذیر و جاودانی" ؛ از آثار زیبایی که بر روی یک کاشی لعابی نقش بسته و از زمان هخامنشیان به جای مانده نقش یک شاهین است با بالهای گسترده و دو گوی که نمایانگر دو جهان است که در چنگال گرفته و گوی سومی که روی سر دارد ، نشانه قدرت آسمانی این پرنده است . درفش کاویانی با نگاره شاهین نیز به همین شکل بوده است .

و نیز ابوریحان بیرونی در کتاب التفهیم و حکیم مؤمن تنکابنی در کتاب تحفه‌المومنین یادآور شده‌ است که "عقاب زرین علم (پرچم) ایران بود و سرلشکریان در روزگار هخامنشیان شاهین‌شهر شهپر گشوده در سر نیزه بلندی برافراشته بهم نمودار بود" .

 

 

درفش کهنسال کاویانی با نگاره شاهین

 

توجهی مختصر به نوع قوش و طرح های بازمانده بر کاشی ها و قالی های عتیقه ، نشان می دهد که حدود یک سوم این آثار دارای طرح هایی از پرندگان مختلف بر روی درختان عظیم ، مخصوصا پرندگان شکاری و شاهین ها است . در همین ارتباط این که نگهداری و تربیت پرندگان شکاری و قوش بازی و ارج نهادن به پرندگان شکاری در ایران زمین معمول و متداول گردیده و بارها نیز در تاریخ از این ورزش به مناسبت های مختلف نام برده اند . این نکته محرز است که هنر قوشبازی در ایران از زمان های بسیار دور آغاز گردیده ، به طوری که فردوسی در شاهنامه بارها از رواج این هنر نزد ایرانیان باستان سخن رانده است . شاید بتوان گفت قدیمی ترین کتابی که بطور مستند از تاریخ قوشبازی در ایران سخن گفته ، جوارح نامه است که بر طبق آن ، انوشیروان عادل ، نخستین کسی بود که دستور داد کلیه کتب مربوط به قوشبازی را جمع آوری کرده ، در یک کتابخانه نگهداری کنند . همچنین با استفاده از مندرجات کتب مذکور ، قوشبازان با فرهنگ آن زمان کتابی تالیف کردند که باز نامه شیروانی نام گرفت . این کتاب از زبان پهلوی به فارسی ترجمه شده و سالها مورد استفاده قوشبازان قرار می گرفته است . بعدها یک فصل راجع به بحری به این کتاب اضافه و تحت عنوان جوارحنامه شاهنشاهی خوانده شد .

 

 

 

گونه لاچین

 

در زمان سلجوقیان ، ملکشاه سلجوقی دستور تجدید نظر و نگارش مجدد جوارحنامه را داد . کار تحقیق و تدوین این کتاب سی سال به طول انجامید و حاصل این کوشش ، کتاب معتبر صید نامه ملکشاهی است . از آن پس تا زمان صفویه اطلاع دقیقی از چگونگی رواج قوشبازی در ایران در دست نیست ، ولی بعضی از پادشاهان صفوی ، مخصوصا شاه عباس ، علاقه مخصوصی به این فن داشته اند تا آنجا که شاه عباس اول یک سازمان اداری و رسمی برای این ورزش تشکیل داد .

 

 

 

گونه عقاب طلایی

 

پس از صفویه به قوش بازی کمتر توجه می شود ، تا بالاخره در دوران قاجاریه مجدا این هنر رواج می یابد و در همین زمان ، کتاب با ارزش بازنامه ناصری که یکی از کاملترین و آموزنده ترین کتب در مورد نگهداری و شکار با پرندگان شکاری است ، نوشته می شود . این کتاب به قدری ارزنده و پر محتوی است که به اغلب زبانهای اروپایی ترجمه شده و هم اکنون نیز جزء بهترین راهنماهای قوشبازی است .

 

 

 

 

گونه قرقی

 

 

 

 

 

 

نگاهی به آیین قوشبازی

از مطالب متعددی تشکیل شده است لذا به

دلیل

دسترسی آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب به دو صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

نگاهی به آیین قوشبازی - 1

 

نگاهی به آیین قوش بازی

 

اگرچه از نخستین زمانی که انسان به تربیت شاهین ها پرداخت اطلاع درستی در دست نیست ، اما گفته می شود که قوشبازی از مشرق زمین منشاء گرفته است . احتمالا ابتدا هدف استفاده از پرندگان شکاری به دست آوردن منابع غذایی بوده و شکل کنونی و ورزشی آن معمول نبوده است .

 

 

 

گونه شاهین دودی

 

نخستین منابعی که به طور مستند درباره پرورش قوش وجود دارد ، مربوط به سال 1700 قبل از میلاد است . این سند درباره شخصی به نام هنری لایارد ( Henry Layard ) هنگام گشت و گذار در خرابه های خرس آباد ( Khorsabad ) گفتگو می کند . وی در آنجا شخصی را دیده که بر روی مچ دستش شاهینی قرار داشته است ( Ford 1982 ) . ارسطو نیز به قوش بازی اشاراتی دارد هرچند درباره تعلیم و تربیت قوش به طور مشخص صحبت نکرده است . جیمسون ( Jameson ) در کتابی به نام قوش بازی در ژاپن ؛ درباره تربیت طرلان هایی که در زمان امپراطور جینگو ( Jingu ) از چین به ژاپن آورده شده ( 244 بعد از میلاد مسیح ) بحث کرده ولی هنر قوش بازی تا صد سال بعد در ژاپن رواجی نداشته است .

 

 

قرار گرفتن عقاب طلایی بر روی دست هنگام تربیت و تمرین

 

در حدود سال 343 میلادی امپراطور نونتوکو ( Nontoku ) طرلانی قوی پنجه به دست آورد که توسط آن می توانست تعداد زیادی قرقاول شکار کند . پس از این موفقیت ، امپراطور اداره خاصی برای تربیت قوش ها دایر کرد ، و از آن موقع به بعد هنر قوش بازی و تربیت پرندگان شکاری رفته رفته توسعه یافت و به غرب کشیده شد . بدیهی است در ابتدا قوش بازی منحصر به طبقه اشراف و شاهزادگان بود و طبقات پایین نه فرصت این کار را داشتند و نه می توانستند امکانات ضروری برای آن را بوجود آورند .

در انگلستان با آمدن نورمن ها ، قوش بازی توسعه فراوان پیدا کرد و شبیه اسب سواری و تیراندازی از اهمیت بسیاری برخوردار گردید . حتی در بعضی از کشورها بر حسب درجه و رتبه مقامات چنین تصور می شد که هر مقامی باید یک نوع خاصی از پرندگان شکاری را داشته باشد . مثلا امپراطور باید صاحب عقاب یا کرکس ، پادشاه صاحب شاهین خاکستری ، شاهزادگان صاحب بحری ، کشیش صاحب قرقی و . . . باشند . مارکوپولو سیاح معروف که در قرن سیزدهم در چین بسر می برده ( که البته طی چند ماه گذشته با تدابیر عمیق و فیلسوفانه سرویس های اطلاعاتی زیرک و هوشمند ، نخبگان و سردمداران بعضی از وزارت خانه ها ، با صرف هزینه های هنگفت ، کشف شد که مارکوپولو جاسوس بریتانیا بوده است و باید در پی اقدامات و راهکارهای عملی برای مقابله با آن بود ) در مورد عظمت قوشخانه دربار کوبلای خان ( Falco rusticolus ) می نویسد که این سلطان مقتدر متجاوز از 500 پرنده شکاری از انواع مختلف داشته و در موقع شکار ، دوازده هزار نفر در رکاب او بوده اند .

 

 

قرار گرفتن بحری بر روی دست هنگام تمرین

 

البته باید گفت که بسیاری از پادشاهان از جمله تزار روس ، بعضی از امپراطوران روم ، پادشاه آزتک در قرن شانزدهم و غیره ، دارای قوشخانه های باعظمتی بوده اند . یکی از بزرگترین قوشبازان اروپا فردیک دوم پادشاه آلمان بود ، که کتابی هم در وصف قوشبازی نوشته است . این پادشاه برای نوشتن کتاب مذکور 30 سال وقت صرف کرد . این کتاب ( De Arte Venandi Cum Avibus ) در واقع بزرگترین و قطورترین کتابی است که درباره قوش بازی نوشته شده است .

 

 

 

گونه بالابان

 

 

 

 

 

 

 

نگاهی به آیین قوشبازی

از مطالب متعددی تشکیل شده است لذا به

دليل دسترسی آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب به دو صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

رابطه انسان و پرندگان - بیماری ها و آفات مهم - 2

 

پرندگان گاهی عامل انتقال و شیوع بیماریهایی هستند که برای خود آنها بی ضرر است . به عنوان مثال تب برفکی در گاو از بیماریهایی است که بوسیله پرندگان مهاجر بخصوص سارها از مناطق مختلف به بریتانیا منتقل شده است . ویروس این بیماری به پای پرنده چسبیده از این طریق منتقل می گردد ، اما در خود پرنده ایجاد آلودگی و بیماری نمی کند . با تحقیقات دیگر معلوم شده که این ویروس از طریق چسبیدن به ته کفش یا حتی بوسیله باد نیز منتقل می گردد . افرادی که اقدام به نگهداری پرندگان مهاجر در قفس یا پرندگان شکاری در قوشخانه می کنند ، همیشه در معرض خطر این بیماری قرار دارند .

تریکومونا ( Trichomoniasis ) از بیماریهایی است که توسط موجودات تک سلولی تاژک دار بنام تریکوموناز گالینه ( Trichomonas gallinae ) منتقل گردیده در کبوتر ، قمری ، بوقلمون و بعضی دیگر از پرندگان شیوع پیدا می کند . این بیماری باعث بسته شدن گلو می شود . بنابراین ، پرنده نمی تواند غذا بخورد یا نفس بکشد ، و در نتیجه از گرسنگی می میرد . شاهین ها به علت تغذیه از پرندگان فوق الذکر آلوده به این بیماری ، مبتلی می شوند .

 

 

گونه Ramphocelus costaricensis

 

نیوکاسل ( Newcastle Disease ) ، از حادترین و مسری ترین بیماریهای ویروسی در دستگاه تنفس است . این بیماری می تواند در مدتی کوتاه جمعیت عظیمی را نابود کند . عامل بیماری ویروسی از دسته میکزویروس ( Myxovirus )است که باعث جمع و لخته شدن گلبولهای قرمز خون می شود . این بیماری می تواند از طریق ترشحات لوله های تنفسی و مدفوع پرندگان آلوده ، در محیط انتشار یابد . بیماری مذکور در پرندگان مختلف به صورت های متعدد ظاهر می گردد . نوع حاد آن بیشتر در بین مرغان خانگی رایج است و اردکها کمتر به آن مبتلا می گردند . تنها راه واکسیناسیون پرندگان و رعایت اصول بهداشت است ؛ این امر عملا در مورد پرندگان اهلی ، بخصوص مرغ و خروس خانگی امکان پذیر است .

بیماری آبله مرغان در گروه ماکیان شیوع می یابد . ویروس این بیماری به سه شکل پوستی ، دهانی یا مختلط شیوع و بروز می کند . اردک ها به شکل دهانی مبتلا می گردند ؛ یعنی سینوس ها شبیه دیفتری چرکی شده مواد پنیر مانند در آنها تولید می شود . بیماری دیگری موسوم به فرانس ( Fraunce ) وجود دارد که منشاء آن یک تاژک دار به نام کاپیلاریا ( Capillaria ) است . بر اساس آزمایش های انجام گرفته درباره منقار ( شاهین ) معلوم گشته که علت ابتلا به این بیماری ، تغذیه از تارمیگان های ( Ptarmingan )آلوده به آن بوده است .

بیماری بلدرچین ( Ulcerative enteritis ) ، که منشاء دقیق بروز آن نامشخص است ، در دستگاه گوارش ماکیان هایی از قبیل سیاه خروس ، قرقاول و بلدرچین که در اسارت نگهداری می شوند اختلالاتی بوجود می آورد و در صورت توسعه ، باعث مرگ آنها می شود . به نظر می رسد که با رعایت دقیق بهداشت این بیماری کاهش یافته یا از بین می رود . علاوه بر آن ، بیماری های عفونی پاستورلا ( Pasteurella ) یا بیماریهای قارچی آسپرژیلوس ( Aspregilosis ) نیز قابل ذکر است ؛ که در صورت اشاعه تلفات فراوانی به پرندگان خصوصا اردک ها وارد می کند .

 

 

گونه Oenanthe pileata

 

بیماری ها و انگل های داخلی پرندگان نسبتا زیاد بوده به صورت های مختلف از قبیل لوکوسیتوزوم ( Leucocytozoon ) در خون اردک های وحشی و سیاه خروس ، کرم سنگدان در غاز ها ، و کرم آکانتوسفالید ( Acanthocephalid ) در روده اردک آیدر دیده می شود . از طرف دیگر ، کرم از دیگر انگل هایی است که با آلودگی به آن پرندگان بسیار رنجور و ضعیف شده ، میزان تخم آنها پایین می آید و در صورت ادامه و فراوانی رشد انگل ، ممکن است مقاومت بدن پرنده نسبت به سایر بیماریها کمتر شود .  گاهی پرندگانی که در اثر کرمها آلوده شده اند ، خصوصا در اندام های گوارشی آنها ، آنقدر انگل جمع می شود که باور کردنی نیست . بعضا نیز نمی توان از شکل ظاهری آنها به آلودگیشان پی برد . به طور کلی بیماری ها و انگلهای داخلی پرندگان طیف وسیعی از قارچ ها ، باکتری ها ، ویروس ها ، نماتود ها ، کرم ها و غیره را تشکیل می دهد که هر یک در شرایط ویژه و بر گونه های خاصی تاثیر شدیدتر دارد . بدیهی است غالبا در صورت شروع بیماری امکان جلوگیری و کنترل وجود دارد ، اما چنانچه بعضی از آنها که خطرناک و کشنده است مورد توجه قرار نگیرد ، در مدت کوتاهی می تواند به گله های مختلف پرندگان آسیب جدی برساند . مزید بر انگل ها و بیماری های داخلی ، تعدادی انگل خارجی نیز وجود دارد که به طرق مختلف بر روی پرندگان اثرات نامطلوب دارند . اگرچه در بعضی از این انگل ها پرنده صرفا نقش ناقل را دارد و برای خود پرنده اثرات زیان بخشی به همراه نخواهد داشت ، ولی بعضی دیگر ، مخصوصا گروه مکنده ها ، مانند کنه ، کک و پشه ، می توانند باعث کم خونی و در نهایت مرگ و میر گردند . در واقع انگلهای خارجی به علت ایجاد خراش یا سوراخ در پوست ، باعث ورود باکتریها و قارچها به داخل پوست و در نتیجه موجب بروز بیماری می شوند . در مرغداری ها و محل های پرورش اردک ، انگلهای خارجی نقش زیادی در کاهش تعداد تخم و مرگ و میر جوجه ها دارند .

پرندگان نمونه های خوبی برای آزمایش و تهیه واکسن هستند . پاستور در سال 1880 تصادفا موفق به تهیه واکسنهایی از طریق مرغ خانگی گردید ( Wallace 1975 ). همچنین پرندگان به دلیل تغذیه از حشرات و موجوداتی که ناقل بعضی بیماری ها هستند ، در کنترل و از بین بردن آنها نقش مثبتی در زندگی انسان دارند . مخصوصا تغذیه پرندگان آبزی از کرم ساقه خوار برنج و انهدام آنها نمونه بارزی از این موضوع است .

جمعیت پرندگان همانند بعضی از جوندگان از قبیل خرگوش ، گاهی به علت شیوع بیماری های دوره ای کاهش می یابد و عملا کنترل می شود . این امر از نظر اکولوژیکی اهمیت بسیار دارد ؛ لذا ، مطالعه در احوال جمعیت و بیماری های پرندگان از موضوعات قابل توجه است .

 

 

گونه Bucorvus leadbeateri

 

بیماری هایی که در پرندگان وحشی یا اهلی شیوع دارد ، منحصر به این مختصر نبوده ، انواع دیگری را نیز شامل می شود . همچنین پیشگیری و درمان هر یک از این بیماری ها مبحث مفصل و قابل مطالعه است که جهت رعایت اختصار مطالب ، به آن اشاره ای نمی شود . خوشبختانه کتب چندی توسط دست اندر کاران انتشار یافته و امید می رود در آتیه دانشمندان و متخصصین با انتشار مجموعه های کاملی از بیماریهای پرندگان مختلف به این مبحث علمی غنای بیشتری ببخشند .

 

 

 

 

رابطه انسان و پرندگان - بیماری ها و آفات مهم

از مطالب متعددی تشکیل شده است لذا به

د

ليل دسترسی آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب به دو صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

رابطه انسان و پرندگان - بیماری ها و آفات مهم - 1

 

رابطه انسان و پرندگان -بیماری ها و آفات مهم

 

بین انسان و پرندگان بیماری های مشترک زیادی وجود ندارند ، اما گاهی پرندگان عامل انتقال بعضی از بیماری ها به انسان یا حیوانات دیگر می شوند . مهمترین بیماری ویروسی و خطرناک که از این طریق به انسان منتقل می گردد ، پسیتاکوزیر ( Psittacosis ) یا تب طوطی ( Parrot Fever ) است . ویروس این بیماری برای نخستین بار در طوطی ها گسف گردید ، ولی بعدا معلوم شد که اغلب پرندگان در صورت آلوده شدن می توانند ناقل  این بیماری باشند . به همین دلیل ، نام این بیماری به اورنیتوزیز ( Ornithosis ) که از لغت لاتین "پرنده" گرفته شده ، تغییر یافت . ظاهرا اورنیتوزیز بر گروهی بیماری های ویروسی و خطرناک دلالت دارد که عمدتا کبوتر و طوطی عامل انتقال این بیماری به انسان بوده ، بیشتر در بین کسانی که طوطی نگهداری می کنند رواج دارد . ویروس انسفالیتز که جزء بیماریهای مشترک بین انسان و اسب می باشد نیز ممکن است بوسیله پرندگان به انسان منتقل گردد . عامل انتقال ویروس این بیماری کنه و پشه است . این حشرات به مرغهای خانگی و قرقاول یا کبک  ، و گاهی به سایر پرندگان وحشی ، نیش می زنند و آنها را به این بیماری آلوده می کنند . حال چنانچه انسان پرندگان اخیر را مدت کوتاهی پس از آلوده شدن مصرف کند ، ویروس به بدن آن منتقل می شود . از مطالعات محققین چنین بر می آید که بدن پرندگان نسبت به این بیماری سریعا واکنش نشان داده با تشکیل پادزهر نسبت به آلودگی مصون می شود . بنابراین ، می توان گفت که اگر مدتی پس از آلودگی از این پرندگان استفاده شود ، احتمال ابتلای انسان به بیماری مذکور کمتر خواهد بود .

 

 

گونه Pitangus sulphuratus

 

مصریان قدیم می دانستند که گاهش یا از بین رفتن بیماری شیستوزما ( Schistosomiasis ) به علت وجود اکراس مصری ( Threkiornis aethiopicus )  است ، اما نمی دانستند از چه طریق این امر تحقق می یابد . در واقع اکراس ها ، حیوان ناقل این بیماری یعنی حلزونها را می خورند . رابطه بین این بیماری و اکراس بسیار زیاد است ، به طوری که چند سال قبل به علت عدم توجه به حفاظت از اکراس ها و شکار بی رویه آنها ، شرایط برای رشد و تکثیر این بیماری مناسب گردید و در نتیجه بیماری شیوع وسیعی یافت ( Wallace. Mahan 1975 ) . تعداد این پرنده که منحصرا در مناطق جنوب غربی ایران ، مخصوصا منطقه شادگان ، دز و کرخه یافت می شود ، اخیرا کاهش بسیار پیدا کرده است .

بر اساس مطالعات هاریسون ( Harrison 1948 ) معلوم شده که بیماری سل ، یکی از شایعترین بیماریها در پرندگان بوده ، هنگامی که پرندگان شکاری از پرندگان آلوده به این بیماری تغذیه می کنند ، فورا آلوده و بیمار می شوند . به نظر مک دونالد ( Macdonald 1965 ) منبع آلودگی و ابتلای عقاب طلایی به این بیماری ، کبوتر جنگلی مبتلا به سل است . کبوتر جنگلی از پرندگانی است که شکار و خوراک عقاب طلایی محسوب می شود . بیماری وبا ( Fowl Chelora ) یا پاستورلز اردک ، از بیماری های عفونی بسیار حاد در بین اکثر پرندگان است . عامل بیماری وبا پاستورلا مولتوسیدا است . عامل بیماری از طریق خون به کلیه اندام های بدن منتقل می گردد . عامل بیماری در فضولات و محل های آلوده دو تا چهار هفته زنده می ماند . بنا بر نظر بسیاری از دانشمندان ، بیماری سل و وبا در پرندگان وحشی احتمالا در اثر تماس با پرندگان اهلی بوجود آمده است . گزارش های فراوانی دال بر انتقال انواع میکروب های بیماری زا به نام سالمونلا ( Salmonellae ) از پرندگان به پستانداران و انسان وجود دارد . این بیماری به صورت مستقیم یا غیر مستقیم از طریق مصرف غذای آلوده منتقل می گردد . هاهن و اشتینیگر ( Hahn & Steinger ) پس از آلوده شدن حدود 800 انسان به این بیماری ، به منظور بررسی علل آلودگی و شیوع بیماری در بین انسانها ، مطالعات زیادی انجام داده اند . بدین منظور ، بر روی فضله پرندگانی از قبیل گیلموت ( Uria aalge ) ، رازوربیل ( Alca Torda ) و کاکایی سر سیاه کوچک آزمایشهای زیادی انجام گرفت . در تمام فضله های مورد آزمایش ، گونه های مختلف این بیماری بخصوص نوع B ( S. Parutyphi B ) مشاهده گردید .

 

 

گونه Trachyphonus vaillantii

 

نتیجه مطالعات نشان داد که علت شیوع بیماری ، تغذیه پرندگان از خرچنگهای دریایی آلوده به این بیماری بوده است . آزمایشهای بعدی روشن ساخت که گاهی آلودگی منتقله از پرندگان به یکدیگر بسیار سریع است به طوری که اگر پرندگان یک منطقه به این بیماری آلوده شوند ، سرعت انتقال آن و آلوده کردن آنها حتی بیشتر از آبهای آلوده است . بعضی اوقات خسارت اقتصادی ناشی از مرگ و میر بسیار زیاد و قابل تعمق و توجه کافی است ، به طوری که اگر بیماریهایی از قبیل بوتولیسم ( Botulism ) یا وبای پرندگان شیوع پیدا کند ، می تواند مرگ و میر سالانه را هزارها عدد بالا ببرد . بوتولیسم یا مرض اروپایی اردک ( Western Duck Sickness ) ، نوعی بیماری باکتریایی است و در اثر میکروب کلوستریدیوم ( Clotridium botulinum ) که در مواد آلی فاسد شده و شرایط کم آبی ، مخصوصا در باتلاقهایی که قلیائیت زیادی دارند ، سریعا رشد کرده شیوع پیدا می کند . علت آنکه این بیماری اختصاصا در شرایط گرم و کم آب شایع می شود ، بهترین روش کاهش و از بین بردن آن ، تغییر نوسان آب و سیلابی شدن مناطق آلوده است . چنانچه بتوان هنگام بروز این بیماری پرندگان را با باکتریهای ضعیف شده آن واکسینه کرد ، نتیجه مثبت خواهد بود . اما معمولا هنگام شیوع این بیماری ، گرفتن اردکها جهت واکسیناسیون کار ساده ای نبوده ، احتیاج به هزینه زیاد دارد . به عنوان مثال در سال 1952 که این بیماری در پناهگاه رودخانه بر ( Bear River Refuge ) در یوتا ( Utah ) شیوع پیدا کرد ، 6233 اردک بدین طریق واکسینه و رها گردیدند ، اما در جریان این برنامه ، حدود 20000 اردک در اثر ابتلاء به بیماری تلف شدند ( Wallace 1975 , Tinken 1958 ). آزمایشهای متعدد نشان داد که مرگ و میر عجیب هزاران غواص و کشیم ( در دریاچه میشیگان در اوسط سال 1960 ) ناشی از پائین رفتن آب و شیوع همین بیماری در دریاچه بوده است . کمی پس از آنکه سطح آب دریاچه بالا آمد ، بیماری از بین رفت و مرگ و میر نیز پایان گرفت . به نظر می رسد که کاکایی ها به این بیماری کمتر حساس بوده ، مرگ و میرشان بسیار اندک است . در بحری نیز 27 مورد از بیماری نوع C6 آن مشاهده گرده است . گفته شده که این بیماری از حمام گرفتن بحری در آبهای آلوده یا تغذیه از پرندگان مریض حادث شده است . ظاهرا علت مرگ و میرهایی که در پرندگان در نواحی اطراف دریاچه ارومیه یا دریاچه کافتر همه ساله  رخ می دهد ، آلودگی به بوتولیزم است . این مشکل بایستی به طور دقیق مورد تحقیق و بررسی قرار گیرد تا با مدریت صحیح بتوان از مرگ و میر اردکها به نحو صحیح و قابل اجرا جلوگیری به عمل آورد .

 

 

 

 

 

رابطه انسان و پرندگان - بیماری ها و آفات مهم

از مطالب متعددی تشکیل شده است لذا به

دليل دسترسی آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب به دو صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

رابطه انسان و پرندگان - نقش پرندگان و تاثیر آنها بر آفات و بیماریها - 2

 

گاهی پرندگانی مانند کاکایی ها ، خروس کولی و بعضی از پرندگان شکاری مخصوصا کرکس ها و کور کور ها که از سر و صدای زیاد وحشت ندارند ، در اطراف فرودگاه ها پرواز کرده باعث ایجاد خطراتی برای هواپیماها می شوند . مبارزه با این پرندگان کار مشکلی است ، ولی باید آنها را به صورتهای مختلف از اطراف باند فرودگاه فراری داد و دور کرد . به خصوص باید سعی کرد از تغذیه و استراحت آنها در اطراف پایگاه های هوایی جلوگیری گردد تا از خطر آنها کاسته شود . مشکل برخورد پرندگان با هواپیماها منحصر به یک کشور و در یک زمان معین نبوده ، بلکه در حقیقت می توان گفت که این امر یک معضل بین المللی است و سابقه آن به نخستین پروازهای انسان با هواپیما باز می گردد . به طور خلاصه گفته می شود که در بررسی اثرات تصادم هواپیما با پرندگان به منظور کاهش این تصادمات باید دقیقا به عادات و رفتار پرندگان ، مخصوصا رفتار ویژه ای که هر پرنده در سطح یک فرودگاه خاص یا در اطراف آن دارد ، توجه کافی مبذول گردد .

 

 

 

گونه غاز پیشانی سفید کوچک

 

برای حل این مشکل تلاشهای بسیاری صورت گرفته است . برای مثال در اروپا کمیته ای ویژه به نام کمیته اروپایی تصادم پرندگان با هواپیما وجود دارد که در آن متخصصین پرنده شناسی و رادار و تکنیسین های فنی عضویت دارند . این کمیته هر دو سال یکبار جلساتی در یکی از کشورها به منظور تبادل اطلاعات متخصصین در این زمینه برگزار می کند که در آن متخصصین و اهل فن از کشورهای مختلف شرکت کرده ، به حل مشکلات و تبادل نظر جهت جلوگیری از این خطرات می پردازند . ابزار و وسایل تکنولوژیکی متعدد و همچنین استفاده از بعضی گونه ها ، مخصوصا شاهین و سایر پرندگان شکاری که بتوانند پرندگان دیگر را ترسانده از محل دور کنند ، برای حل این مساله عنوان شده و کاربرد آنها در بعضی از فرودگاهها تا اندازه ای در کاهش برخوردها موثر بوده است . ولی هنوز راه حل کاملی که بتواند تماما مشکل را بر طرف سازد پیدا نشده است . شاید حل کامل مشکل در عمل امکان پذیر نباشد . در ایران نیز مطالعات مقدماتی بوسیله نگارنده در بعضی از پایگاه های نیروی هوایی به منظور بررسی و ارایه پیشنهاداتی جهت کاهش مشکلات ناشی از این خطرات انجام گرفته است .

با وجود اعتراف به نمونه هایی از خسارت پرندگان به مزارع و باغها ، تغذیه تعداد زیادی از آنها به صورتهای مختلف در زندگی انسان نقش مهمی دارد . بعضی از پرندگان دریایی مانند کاکایی نقره ای به علت تغذیه از حیوانات ، ماهی ها و فضولات کنار ساحل ، کمک بزرگی به پاکسازی سواحل دریاها از آلودگی می کنند . تعداد زیادی از پرندگان مانند کلاغ ها ، کورکورها و کرکس ها که از زباله ها یا حیوانات مرده و مریض تغذیه می کنند ، نقش بسیار مهمی در پاکسازی  طبیعت و مناطق اطراف روستاها و حتی اطراف مناطق شهری دارند . مضافا اینکه از بین بردن آلودگیها به خودی خود کمک بزرگی به جلوگیری از شیوع بیماریها در انسان می کند .

 

 

 

گونه عقاب طلایی

 

در میان پرندگان ، انواع شکاری نسبت به آلودگیها حساستر بوده ، سریعا واکنش نشان می دهند ؛ تاثیر آلودگیهای صنعتی در اروپا و کاهش جمعیت انواع شاهین و عقاب مثال بارز این سخن است . علاوه بر آن ، بعضی از پرندگان شکاری مانند عقاب طلایی در کنترل طبیعی جمعیت تعداد زیادی از پستانداران کوچک از خرگوش و موش بسیار ارزنده اند . اگرچه گاهی عقاب طلایی یا عقاب شاهی با شکار حیوانات اهلی ضررهای مختصری وارد می کنند ، ولی چون تغذیه این پرندگان اساسا از انواع متفاوت پستانداران مانند خرگوش ، قاقم ، راسو ، موش یا روباه است ، و حیوانات اخیر از تخم و جوجه پرندگان اهلی و وحشی تغذیه می کنند ، پرندگان شکاری در تعادل طبیعی جمعیت آنها نقش تعیین کننده ای دارند . لذا سودمندی آنها خیلی بیشتر از ضررهای جزئی وارده است . همچنین کاهش جمعیت حیواناتی از قبیل مار و لاک پشت بوسیله عقاب یا جغد ، و کاهش جمعیت پرندگانی مانند کبوتر جنگلی که آفت مزارع کشاورزی هستند ، بوسیله شاهین ها در خور توجه است . باید اضافه کرد هنگامی که صحبت از کاهش جمعیت می شود ، منظور صرفا کم کردن تعداد آنها نیست ، چون گاهی اوقات که جمعیت پرندگان در یک منطقه به طور ناگهانی کاهش می یابد و مرگ و میر بالا می رود ، معلوم می شود که وضعیتی خاص در طبیعت پیش آمده و بایستی به موضوع رسیدگی و از روند غیر عادی آن جلوگیری کرد . به عنوان مثال ، دیده شده در بعضی از فصول گرم در دریاچه کافتر در نزدیک آباده و حاشیه های شرقی و شمال شرق دریاچه ارومیه مرگ و میر انواع اردک و چنگر بسیار زیاد می شود .

 

 

 

گونه دم جنبانک ابلق جنس نر ، نژادی که در مشرق ایران زمین زاد و ولد می کند

 

مطالعات صحرایی و آزمایشگاهی نشان داده است که در فصول خشک که مقدار آب کم می شود ، این مرگ و میر در اثر آلودگی شدید آب که ناشی از وجود فضله خود پرندگان است ، می باشد . به عبارت دیگر ، فضله های موجود در اندک آب باقی مانده تخمیر و تجزیه شده ، محیط را برای رشد انواع قارچ ها و باکتری ها مساعد می سازد و طبیعتا باعث ایجاد و اشاعه بیماری و افزایش مرگ و میر می شود .

 

 

 

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی - نقش پرندگان و تاثیر آنها بر آفات و بیماریها

از مطالب متعددی تشکیل شده است لذا به

 

دليل دسترسی آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب به دو صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

رابطه انسان و پرندگان - نقش پرندگان و تاثیر آنها بر آفات و بیماریها - 1

 

رابطه انسان و پرندگان -نقش پرندگان و تاثیر آنها بر آفات و بیماریها

 

پرندگان همزمان با منافعی که برای انسان دارند ، دارای مضراتی نیز هستند . بعضی از این پرندگان ، بخصوص آنهایی که مانند گنجشک ها یا بعضی از انواع قمری و زرده پره ها در جوار انسان زیست می کنند ، گاهی جزو آفات کشاورزی بوده ، در بعضی از مناطق اطراف ورامین ، دزفول یا در اطراف دریاچه ارومیه که جمعیت بعضی از گونه های مهاجر ، مخصوصا گنجشک سینه سیاه ، گنجشک خانگی ، زرده پره سر سیاه و گاهی چکاوک کاکلی زیاد است ، خسارتی به مزارع وارد می آورند . بعضی از پرندگان ماهیخوار مانند باکلان یا بعضی از گونه های کاکایی و گاهی لک لک ها نیز زیانهای فراوانی به ماهی سراها و استخرهای پرورش ماهی وارد می کنند . کبوتر جنگلی و کبوتر خانگی از دیگر پرندگانی هستند که به علت تغذیه از دانه های ذرت و گندم در بعضی مناطق صدماتی به مزارع وارد می کنند . در بعضی از کشورها ، علاوه بر استفاده از گوشت پرندگان ، کثرت جمعیت آنها عامل مهمی برای جلب توریست است ؛ کبوترانی که در اطراف مجسمه ترافالگار ( Trafalgar ) در لندن یا در میدان سنت مارک ( St. Marks Square ) در ونیز دیده می شوند چنین نقشی ایفا می کنند . باید اضافه کرد که گاهی تجمع بعضی از پرندگان مهاجر در شهرها باعث مزاحمت و آلودگی بسیار زیاد ساختمانها یا سطح شهرها می شود ، گنجشک هایی که در شبهای زمستان به هنگام مهاجرت همراه با گنجشکهای بومی در خیابان ولی عصر تهران بر روی درختان استراحت می کنند نمونه این مساله اند . احتمالا این گنجشک ها بدان سبب بر روی درختان خیابان ولی عصر جمع می شوند که در اثر عبور و مرور اتومبیل ها ، این منطقه از جاهای دیگر گرمتر است . استراحت شبانه تعداد بسیار زیادی از سار مهاجر بر روی ساختمانهای بلند شهر لندن نمونه دیگری از این موضوع است .

 

 

 

گونه لک لک سفید

 

تجمع پرندگان در شهرها یا دهات های اطراف گاهی نه تنها مضر نیست ، بلکه بخاطر سودمند بودن ضمنی ، بسیار مورد توجه و علاقه ساکنین آن مناطق است . تجمع پرستو ها و بادخورک ها در روستاها شاهد این مدعا است . ساکنین بعضی از شهرها و روستاهایی که پرستوها و بادخورک ها در آنها رفت و آمد و تولید مثل می کنند ، آمدن آنها را به فال نیک می گیرند . در واقع ریشه اصلی این اعتقاد در تغذیه پرندگان مذکور نهفته است . چون پرستوها و بادخورک ها از حشرات تغذیه می کنند ؛ در نتیجه باعث انهدام تعداد زیادی از گونه های حشرات مضر می شوند که این امر به نوبه خود به نفع ساکنین شهرها و روستاها است .

از پرندگان دیگری که آفت مزارع کشاورزی محسوب می شوند ، علاوه بر گروه های عظیم کبوتران جنگلی ، انواع کلاغ ها ، بخصوص کلاغ سیاه ، در آسیا و اروپا انواع طوطی را می توان نام برد . کلاغ سیاه عموما ریشه گیاهان تازه رسته را در آورده و می خورد ؛ طوطی ها جوانه درختان ، مخصوصا درختان میوه را مورد استفاده قرار داده ، از آنها تغذیه می کنند ؛ در نتیجه این دو پرنده خسارات عظیمی به مزارع و درختان وارد می آورند.

 

 

 

گونه توکای گلو سیاه جنس نر

 

سهره دمگاه سفید و توکای سیاه نیز به خاطر تغذیه از جوانه درختان ، از آفات باغ های میوه به شمار می روند . سهره دمگاه سفید مخصوصا در اواخر زمستان اثرات بسیار نامطلوبی بر روی درختان میوه دارند . زنبور خور ها به دلیل تغذیه از زنبور عسل ، لطمه زیادی به زنبورداران وارد می آورند . اگر چه گاهی اطلاعاتی دال بر چرای گله های بزرگی از غازهای مهاجر در اطراف شوشتر ، دزفول یا در نواحی جنوب غربی دریاچه ارومیه در روزنامه ها منعکس می گردد ، ولی با توجه به کاهش شدید جمعیت غازهای مهاجر در سالهای اخیر و همچنین پایین بودن کل جمعیت این پرندگان ، بنظر می رسد اطلاعات مذکور غیر واقعی و نادرست باشند . صدف خور ها ، که در سواحل از محتویات داخل صدفها تغذیه می کنند ، نیز به کسانی که در کنار دریاها صدف پرورش می دهند زیانهایی وارد می آورند . جمعیت فوق العاده زیاد نوعی پرنده به نام کوولی که در صحرای آفریقا زیست می کند در حد میلیونها است . این امر اهمیت بسیار زیادی دارد ، زیرا پرنده مذکور در هنگام مهاجرت به صورت دسته های عظیمی شبیه ملخ ها به مزارع حمله ور می شود . خسارت این پرندگان آنقدر زیاد است که هنگام حمله به مزارع ، کشاورزان مزارع را رها کرده تسلیم می شوند . علی رغم سمپاشی فراوان بر روی آشیانه های این پرنده در فصل تولید مثل ، کشتن جوجه ها یا آتش زدن محل های تولید مثل ، کاهش چشمگیری در جمعیت این پرنده حاصل نگردیده است . ضمنا هرجا که این پرنده احساس خطر کند ، به مناطق جدید یا جزایر دور دست کوچ کرده ، به دور از خطرات سمپاشی در سطح وسیعی تولید مثل می کند .

 

 

 

گونه یلوه حنایی

 

 

 

 

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی - نقش پرندگان و تاثیر آنها بر آفات و بیماریها

از مطالب متعددی تشکیل شده است لذا به

دليل دسترسی آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب به دو صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی - جنبه های اقتصادی و اجتماعی پرندگان - 2

 

در قرن های 17 ، 18 و 19 که اروپائیان برای کسب ثروت به ماجراجویی و کشف سرزمین های جدید دست زدند ، به وجود گونه های مختلفی از پرندگان در جزایر دور افتاده ، پی بردند . پس از این آگاهی ، شروع به برداشت اقتصادی و تجاری از منابع پروتئینی آنها کردند و تا جایی پیش رفتند که تعداد زیادی از گونه های پرندگانی را که در طی قرون متمادی در آن جزایر زندگی می کردند ، منقرض ساختند . این جزایر به دلیل جدا بودنشان از مناطق دیگر ، و دور بودن از دسترس آنها ، در دورانی بسیار طولانی دارای پرندگان و موجوداتی ویژه گشته که توانسته بودند در همان شرایط بقای خود را حفظ کنند . نتیجتا با محیط هایی که دور از از دخالت انسان بوده شدیدا سازگاری پیدا کرده بودند . واضح است که اینچنین مناطقی با تعداد کم حیوان و گیاه ، نسبت به هرگونه دخالت خارجی بسیار آسیب پذیر بوده ، برداشت بی رویه از آنها ، اثرات منهدم کننده ای برای آنها داشته است . بدون شک آنهایی که به کشف سرزمین های جدید می رفتند ، نمی دانستند این گونه سیستم های خاص اکولوژیک تا چه حد با ارزش است ؛ زیرا به دانش اکولوژیکی امروزی مجهز نبودند . به علاوه ، برایشان اهمیت نداشت که به این مسایل توجه کنند زیرا هدف آنها در عدم توجه به آن دنبال می شد . این گونه ها به دلیل وضعیت خاص زیستی خود امکان سازگاری و تحمل شرایط جدید را نداشتند و چون جمعیت آنها نیز کم بود ، به زودی بسیاری از آنها منقرض گردیدند .

 

 

دودواز جمله پرندگان منقرض شده در قرن هفدهم

 

یک گونه از پرندگانی که به شکلی تاسف بار از بین رفت و نسلش منقرض گردید ، دودو ( Raphus cucullatus ) بود . دو دو ، به زبان پرتغالی به معنی دیوانه ، ساده و احمق است . دودو از پرندگان ساکن جزایر موریس با بدنی بزرگ ولی فاقد قدرت پرواز و هر گونه وسیله دفاعی در برابر مهاجمین بود . در واقع ، این پرنده نوعی کبوتر بود که نسلش در اواخر قرن هفدهم منقرض گردید . از طرف دیگر ، گذشته از شکار و برداشت بی رویه ، بر اساس اطلاعات به دست آمده معلوم شده که معرفی حیوانات دیگر بخصوص خوک توسط انسان ، به منظور دامداری به این جزایر ، حتی پیش از خود انسان در انقراض دودو تاثیر داشته است ( Matthews 1975 ) . اوک بزرگ ( Pinguinus impennis ) و نوعی پرنده آبزی به نام رازوربیل ( Alca SP )از خانواده آلسیده ( Alcidae ) که قادر به پرواز نبوده اند ، از جمله پرندگانی هستند که در جزایر واقع در اقیانوس اطلس زیست می کردند ولی به علت انهدام زیستگاهها و برداشت بی رویه ، بکلی از بین رفتند . به احتمال زیاد تعداد بسیاری پرنده ناشناخته نیز وجود داشته اند که در اثر معرفی گونه هایی از حیوانات دیگر مانند بز ، گربه ، یا موش به آن جزایر به نحوی منقرض گردیده اند که جانورشناسان هرگز به وجود آنها پی نبرده اند .

استفاده تجاری از پر و بال پنگوئن به منظور زینت دادن ، یا استفاده از پوست آن جهت ساختن کفش و دستکش ، باعث گردیده که جمعیت بعضی از پنگوئن ها مخصوصا شاه پنگوئن به شدت کاهش یابد و در خطر انقراض قرار گیرد . علاوه بر تجارت پوست پرندگان ، خرید و فروش پر و بال رنگی پرندگان جهت استفاده در زیورآلات تا قبل از جنگ اول جهانی رواج بسیار داشت . خوشبختانه استفاده از این پر و بال ، پس از جنگ از مد افتاده است .

جمع آوری و تهیه کلکسیون تخم پرندگان وحشی در اروپا ، بخصوص در انگلستان ، از رسوم متداول بوده است . اگرچه از اوایل قرن بیستم دولت انگلیس جمع آوری تخم پرندگان را غیرقانونی اعلام کرده ، ولی هنوز هم افرادی هستند که به صورتهای مختلف اقدام به جمع آوری تخم پرندگان وحشی بخصوص انواع شکاری ها می کنند . استفاده از پر پرندگان دریایی برای بالش ، لحاف و غیره نیز در گذشته بسیار معمول بوده ، اما خوشبختانه پس از بوجود آمدن مرغداریهای مدرن و تولید مرغ خانگی در سطح بسیار وسیع ، استفاده از پر پرندگان دریایی مقرون به صرفه نبوده و اکنون به شدت گذشته رواج ندارد .

پرورش پرندگان قابل شکار مانند قرقاول ، کبک و بلدرچین به منظور شکار تفریحی و استفاده از گوشت آنها در بسیاری از کشورها رواج فراوان دارد . پرورش بلدرچین در انگلستان و بعضی از کشورهای اروپایی آنقدر پیشرفت کرده و گاهی در بعضی از شکارگاه ها جمعیت آنها بقدری زیاد می شود که برای شکار آنها احتیاجی به سگ های شکاری جهت پیدا کردن و کیش دادن یا به پرواز درآوردن آنها نیست .

 

 

 

گونه قرقاول ایرانی

 

علاوه بر پرندگان خانواده قرقاول ، پرندگان مهاجر و آبزی مخصوصا سر سبز ، به دلیل گوشت لذیذ و سفیدش ، از اهمیت بسیار برخوردار است . در همین ارتباط در کشورهای اروپای شرقی و غربی ، مخصوصا چک و اسلوای ، بلغارستان ، مجارستان ، یوگوسلاوی ، هلند و دانمارک سالیانه تعداد زیادی مرغابی سرسبز تولید و در مناطق تالابی رها می کنند . پس از آن به شکارچیان اجازه شکار داده می شود تا با برداشت نسبتا زیاد افزایش پرنده بر جمعیت اصلی و مهاجر آن تاثیر منفی نداشته باشد . به عنوان مثال در سال 1362 ( 1983 ) آمار مرغابی سرسبز در اروپا حدود  5/3 میلیون تخمین زده شده که آمار مرغابی های رها شده بالغ بر 3 میلیون بوده است ( از نشریات I.W.R.B در سال 1984 استخراج شده است ) .متاسفانه این روش هرگز در ایران رواج نداشته و ندارد ؛ هرچند شکار این پرنده در کلیه نقاط تالابی در سطح بسیار زیاد صورت می گیرد .

یکی از موارد نادر و جالب توجه در استفاده اقتصادی و تغذیه ای از پرندگان ، استفاده از آشیانه بادخورک های خانواده آپودیده ( Apodidae ) است . در زیر زبان این بادخورک ها غددی وجود دارد که پرنده از ترشحات آن برای ساختن آشیانه و چسباندن آن به کناره حفره ها و شکافها استفاده می کند . غالبا بادخورک ها این کار را در تاریکی کامل و در سقف غارهای مرتفع انجام می دهند . افراد بومی داربستهایی از خیزران به ارتفاع دهها متر تهیه می کنند تا بتوانند این آشیانه ها را جمع آوری کنند ؛ جمع آوری آشیانه ها به این شکل کار بسیار خطرناکی است ولی ظاهرا وجود خیزران در محل امکان تهیه نردبان های بسیار مرتفع را فراهم کرده است . این آشیانه ها خوراکی بوده ، احتمالا اثراتی در فعال کردن غدد جنسی دارند ( Matthews 1975 ) . به همین دلیل ، بعضی اوقات آنها را به قیمت های بسیار زیادی فروخته ، یا به بعضی از کشورها صادر می کنند . البته هنوز دلایل روشنی که موید این تاثیر بر غدد جنسی باشد ، از طرف افراد ذیصلاح ارایه نگردیده .

 

 

 

گونه بادخورک معمولی

 

مدفوع پرندگان دریایی یکی از کودهای دارای مواد غذایی بسیار غنی فسفاته و ازته برای گیاهان است . ماتیوس در همان منبع گفته است که بعضی از کشورهای آمریکای لایتین ، بخصوص کشور پرو ، هر ساله از فضله این پرندگان ، مخصوصا نوع بوبی ( Sula Bassana ) و پافین ها ( Fratercula arctica ) که در جزایر اطراف آن زیست می کنند ، مقدار بسیار زیادی کود غنی برداشت و حتی صادر می کنند .

 

 

 

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی - جنبه های اقتصادی و اجتماعی پرندگان

از مطالب متعددی تشکیل شده است لذا به

 

دليل دسترسی آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب به دو صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی - جنبه های اقتصادی و اجتماعی پرندگان - 1

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی –جنبه های اقتصادی و اجتماعی پرندگان

 

استفاده اقتصادی از گیاهان و حیوانات وحشی همواره از مسایل قابل بحث در جامعه بشری بوده است . بشر همیشه سعی داشته برای بهره برداری روز افزون اقتصادی از منابع طبیعی ، در جهت ایجاد نژادهای گیاهی و حیوانی اصلاح شده به شدت تلاش کند . در این رابطه ، فعالیت هایی که در زمینه اصلاح نژاد و پرورش پرندگان صورت گرفته ، و تاثیر منافع اقتصادی آنها در زندگی انسانها ، بر همه روشن است . انسان برای اینکه بتواند حداکثر استفاده از منابع طبیعی ببرد ، باید شناخت درستی از طبیعت داشته باشد . بدین منظور بایستی اجزای تشکیل دهنده طبیعت و روابط متقابل بین این اجزاء را بشناسد . پرندگان یکی از عناصر اصلی موجود در طبیعت تلقی می شوند ؛ لذا ، باید حداکثر کوشش را در شناخت علمی آنها به عمل آورد . گذشته از ارزش های علمی که پرندگان را به عنوان یکی از عوامل اصلی متعادل کننده طبیعت به شمار می آورد ، ارزش های آموزشی ، تفریحی ، اقتصادی و زیبایی آنها چندان زیاد است که اهمیت تحقیق برای تهیه آمار لازم در هر یک از آنها بر هیچکس پوشیده نیست . از طرف دیگر دگرگونی هایی که در محیط زیست انسان رخ می دهد ، گاهی کند و زمانی خیلی سریع است . از عوامل مهمی که تغییرات آنی محیط زیست را به خوبی نشان می دهد ، پرندگان موجود در محیط هستند . از آنجا که پرندگان در دسترس بوده ، به آسانی مشاهده می شوند ، دقت در وضعیت زیستی آنها می تواند به وضوح مخاطرات و نابودی سیستم ها را به دانشمندان ، مخصوصا به اکولوژیست ها ، گوشزد کند . به همین دلیل ، یک پرنده شناس می بایست یک اکولوژیست خوب هم باشد تا بتواند روابط موجود در محیط را دریافته ، برای جلوگیری از انهدام محیط زیست چاره ای بیندیشد .

 

 

 

پرنده چوب پا

 

پس از ظهور انسان بر روی کره زمین و تا سال های بسیار بعد از آن ، انسان به صورت عنصری از حیات وحش در طبیعت به شمار می رفت و همانند دیگر حیوانات وحشی به منظور یافتن غذا و پناهگاه ، مجبور به استفاده از منابع طبیعی بود ، اما از آنجا که انسان قابلیت تفکر و تجمع در گروه های بزرگ و ایجاد امکاناتی در جامعه اش را داشت ، رشدش تسریع و بقای او دایمی شد ، گذشت زمان و ابداع زبان در نتیجه ایجاد ارتباط بین افراد و تسهیل مراودت و ارتباطات انسانی ، به انضمام هنر ابزارسازی به انسان این امکان را داد تا بتواند از منابع طبیعی موجود حداکثر استفاده را ببرد . هرچه شهر نشینی پیشرفت می کرد ، انسان می اندیشید که با ایجاد محیط های مصنوعی می تواند بیشتر در آسایش بوده ، زندگی آزادتری داشته باشد . تصادفا در همین ارتباط بود که انسان هر روز از محیط طبیعی دورتر گردید . در حقیقت انسان به نوعی خود را فریب می داد ، چه او ضعیف تر از آن است که بتواند مستقل از محیط طبیعی به بقای خود ادامه دهد .

انسان از زمان های دور تا به امروز مجبور بوده از منابع طبیعی استفاده کند و برای این استفاده روشهای مختلفی را ابداع نموده است . در طول این مدت ، به علت افزایش جمعیت انسان ها از یک سو که همراه با استفاده بی رویه از منابع طبیعی بوده ، و از سوی دیگر آلوده کردن این منابع در نتیجه توسعه صنایع بدون برنامه ریزی ( بخصوص در امر آلودگی منابع آبی و اقیانوس ها بیشتر مصداق پیدا می کند ) ، زیستگاه ها در مقیاس وسیعی منهدم شده و از اینروی کاهش و گاهی هم انقراض گونه های بسیاری را باعث گردیده است . طبیعی است که علاقه انسان های اولیه به پرندگان صرفا به خاطر استفاده از گوشت آنها بوده و هرگز جنبه نابود کننده برای آنها نداشته است . یکی از منابع غذایی اسکیمو ها ، پرندگانی است که در نواحی قطبی زندگی می کنند و اسکیمو ها پرندگانی را که در صخره ها تخمگذاری و تولید مثل می کنند گرفته ، گوشتشان را در زیر یخ قرار می دهند تا بتوانند در زمستان از آنها استفاده کنند . اما این شکار اولیه و ابتدایی هیچوقت چنان دامنه و وسعتی پیدا نمی کند که به نابودی نسل پرنده منجر شود ، زیرا یک اسکیمو در گرفتن پرنده توانایی محدودی دارد . بر عکس ، یک انسان امروزی می تواند با یک اقدام ساده ، نظیر تیراندازی با سلاح خودکار ، استفاده از تور ، و وسایل مشابه ، گروه کثیری پرنده را در مدتی کوتاه نابود کند .

اگر این قضیه را از زاویه دیگری بررسی کنیم ، به مثالی از نوع آنچه که در مورد زلاندنو صدق می کند ، خواهیم رسید . در زلاندنو تعداد زیادی پرنده دریایی از قبیل کبوتر دریایی دودی ، مرغان طوفان و غیره را همه ساله هنگام تخمگذاری صید کرده ؛ علاوه بر مصارف داخلی ، مقدار زیادی از گوشت آنها را صادر می کنند . بدیهی است که این اقدام نمی تواند در کاهش نسل پرندگان مذکور بی تاثیر باشد . در واقع ، برداشت تجاری پرندگان در بعضی از کشور ها چنان تاثیری در کاهش جمعیت آنها داشته که دولت ها مجبور شده اند برای جلوگیری از برداشت بی رویه ، مقرراتی وضع کنند تا لااقل از انقراض بعضی از گونه های پرندگان جلوگیری شود . پرندگان وحشی را در گذشته نه تنها برای گوشتشان ، بلکه به خاطر پرهایشان نیز شکار می کردند و مورد استفاده قرار می دادند . از جمله عادات و رسومی که هنوز هم در قبایل گینه جدید یا سرخ پوستان شمال و جنوب آمریکا رواج دارد استفاده از پرهای زینتی پرندگان بر روی کلاه یا لباس است که به نوبه خود می تواند برای بقای نسل آنها تهدید کننده باشد .

 

 

 

پرنده فلامینگو

 

جمع آوری تخم پرندگانی که به صورت دسته جمعی تولید مثل می کنند ، نه تنها در میان قبایل اولیه انسان ها ، بلکه در حال حاضر نیز در بعضی از مناطق رواج بسیار دارد . به عنوان مثال ، جمع آوری تخم پرستو های دریایی جزایر خلیج فارس را به وسیله بومیانی که در آن مناطق زندگی می کنند ، می توان خاطر نشان ساخت . بدون شک اگر این جمع آوری تنها بوسیله افراد بومی و در سطح محدودی انجام گیرد تاثیر چندانی بر جمعیت آنها ندارد ، ولی چنانچه جمع آوری تخم ها به شکلی غیر معقول و سودجویانه انجام گیرد ، نه تنها موجب کاهش جمعیت این پرندگان می شود ، بلکه ممکن است باعث انقراض نسل بعضی از آنها نیز بشود . در بعضی از کشورهای مناطق و جزایر اقیانوس اطلس مانند جزایر فالک لند ( Falkland ) و غیره ، استفاده از تخم پرندگان دریایی و پنگوئن ها و جمع آوری آنها برای مصارف غذایی به شیوه ای آنچنان بی رویه و نامعقول صورت گرفته که بعضی از دولت ها مجبور شده اند برای جلوگیری از انقراض نسل آنها مقررات ویژه ای وضع کنند .

 

 

 

 

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی - جنبه های اقتصادی و اجتماعی پرندگان

از مطالب متعددی تشکیل شده است لذا به

دليل دسترسی آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب به دو صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی - رابطه انسان و پرندگان - 2

 

ضروری است به این نکته اشاره گردد که مطالعه درباره فسیل های به دست آمده از دوران های مختلف تاریخی نشان داده که قبل از ظهور بشر بر صحنه حیات در کره زمین ، متوسط طول عمر یا دورانی که گونه های مختلف پرندگان زندگی می کرده اند ، چیزی در حدود 2 میلیون سال و برای گونه های پستاندار حدود 600 هزار سال بوده است ؛ هیچ گونه ای دیده نشده که بتواند چند میلیون سال متمادی به همان شکلی که بوده زیست کند ؛ لذا ، به شیوه های مختلف تحول و تغییر یافته یا بکلی از بین رفته است . بنابراین ، در هر دوران تاریخی و نیز در عصر حاضر برای گونه هایی که به آخر خط رسیده و نتوانسته اند خود را با شرایط محیط ، رقابت با دیگر گونه ها ، یا احتمالا مقاومت در برابر بلایای طبیعی مانند بیماری ها ، آتشفشان ها ، زلزله ، تغییرات آب و هوا ، سیل و غیره سازگار کنند ، یک دوره سرنوشت ساز وجود دارد . یعنی باید گفت که انقراض یک واقعیت زیستی است و قسمتی از روند تکامل محسوب می شود . ولی در اثر فعالیت و دخالت غیر معقول انسان در طبیعت ، روز به روز بر خطر و سرعت انقراض گونه های بیشتری از زیستمندان افزوده می گردد ، به طوری که بر اساس اطلاعات موجود در حال حاضر 3/2 (دو سوم) گونه های پرنده و 6/5 (پنج ششم) پستانداران در خطر انقراض نسل قرار دارند.

 

 

 

ترمتای پا سرخ جنس ماده

 

ضمیمه هایی که اتحادیه بین المللی حمایت از طبیعت و منابع طبیعی بعدا منتشر کرده ، حاوی ارقام تازه ای از انقراض یا در خطر انقراض قرار گرفتن تعداد زیادی از گونه های گیاهان ، حشرات ، خزندگان و پرندگانی بوده که بی توجهی به آنها و فقدانشان ممکن است در انقراض گونه های دیگر نیز نقش داشته باشد . باید اضافه کرد که تا همین اواخر ، تعداد کمی از زیست شناسان به روند انقراض گونه ها توجه می کردند . در واقع ، از زمان داروین به بعد چنین فکر می شد که در اثر تغییراتی که در وضعیت انتخاب طبیعی در نزد گونه ها بوجود می آید ، بعضی از گونه ها نمی توانند مقاومت کنند و در نتیجه منقرض می شوند . اما هم اکنون این روند در دورانی بسیار کوتاه صورت گرفته و مستقلا نیز عمل نمی کند ، بلکه مسایل دیگری در رابطه با انسان ها بوجود آمده که در نتیجه سرعت انقراض گونه ها را آنقدر بالا برده که اگر این روال به همین شکل ادامه یابد پیش بینی می شود که تا سال 2000 حدودا 5/1 (یک پنجم) کلیه گونه های گیاهی و جانوری منقرض گردند ( Myers 1979 ) .

 

 

 

گونه کبوتر چاهی

 

این تفکر که چرا گونه های نادر حیوانی و گیاهی در خطر انقراض محافظت می شوند ، یا اگر این گونه ها از بین بروند چه سود یا زیانی در پی خواهند داشت ، از مسایل قابل توجه در این مقطع از زندگی انسان ها است . نگاهی به گذشته و دیدن حال ، تا اندازه ای پاسخ سوال فوق را می دهد . گله های بزرگ گاومیش های وحشی ، گوزن ها ، و دسته های عظیم پرندگان مهاجری که به صورت ابرهایی تیره در آسمان کشورهای مختلف بخصوص کشورهای آمریکای شمالی مشاهده می گردید و بهره برداری های غیر منطقی و بیرویه انحصارات بزرگ که با هدایت سرمایه های بین المللی از منابع طبیعی کره ارض صورت می گیرد مشاهده آنها را نا ممکن ساخته ، همه بیانگر این است که منابع طبیعی موجود را خطر کاهش تهدید می کند . در واقع کمبودهای ناشی از انهدام زیستگاه ها و استخراج بیش از اندازه منابع طبیعی بوسیله اعمال قدرت سرمایه های بزرگ عامل اصلی این خطر است .نمونه های روشن این قبیل بهره برداری ها را در کشورهای آفریقایی و آسیایی می توان به وضوح مشاهده کرد . مخصوصا بهره برداری بی رویه از جنگل ، خشک کردن تالاب ها ، انهدام سایر منابع زیستگاهی پرندگان به بهانه تبدیل آنها به اراضی کشاورزی ، و از همه مهمتر از بین رفتن قشر سطحی خاک به دلیل چرای بی رویه ، از موارد قابل ذکر در این گونه کشورها و همینطور ایران عزیزمان است .

 

 

 

گونه سهره گلی جنس نر و ماده

 

می دانیم که با پرورش و تکثیر گونه های در حال انقراض ، احتمال فوق العاده کمی وجود دارد که احتیاجات غذایی بشر از این طریق مرتفع گردد ، اما این را هم می دانیم که این تنها کبوتر مسافر نیست که منقرض می گردد ، بلکه حداقل مسلم است که هرگاه گونه ای منقرض شد ، در آینده هرگز نخواهیم توانست اطلاعات قابل توجه و بیشتری درباره امکاناتی که می توانست این گونه در خدمت بشر داشته باشد ، به دست آوریم ، به بیان دیگر ، از آنجا که همه موجودات نقشی معین و با اهمیت در اکوسیستم ها و در ارتباط با تنوع و ثبات آنها دارند ، می توان حدس زد که در اثر انهدام گونه های گیاهی و حیوانی ، نه تنها ضررهای جبران ناپذیری به طبیعت وارد می شود ، بلکه باعث محرومیت انسان از غنای طبیعی موجود خواهد شد .

 

 

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی - رابطه انسان و پرندگان

از مطالب متعددی تشکیل شده است لذا به

 

دليل دسترسی آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب به دو صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی - رابطه انسان و پرندگان - 1

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی -رابطه انسان و پرندگان

 

انسان امروز در برابر محیط زیست خود قد برافراشته ، در مقابل تنها مامن و پایگاه حیاتی خود که همان کره خاکی است چنان عمل می کند که گویی این کره مسکون و تمامی منابع و عوامل حیاتی آن لایتنهایی بوده ، تا ابد پاسخگوی نیازهای فزاینده انسان خواهد بود . رفتار انسان امروز و اینکه خود را در محدوده کره مسکون فعال مایشاء می پندارد ، زاییده اشتباهات بنیادین و عمیقی است که از شناخت ناقص او از حیات و پدیده های حیاتی ناشی می شود . به بیانی دیگر ، ادراک نادرست انسان از محیط زیست و امکانات و محدودیت های آن ، به مجموعه تصوراتی نادرست در پیوند با چگونگی بهره وری از محیط زیست منتهی گردیده است . در اغلب کشورها ، استفاده از منابع طبیعی تا حد زیادی بی رویه ، یکطرفه و بدون هیچ محدودیت و پیش بینی های علمی بوده است . نتیجه چنین استفاده های نا معقول از طبیعت و همچنین دخالت نادرست در آن منجر به انهدام سیستم های اکولوژیک شده است ؛ دخالت و اثرات مستقیم یا غیر مستقیم انسان در اکوسیستم ها همه جا قابل رویت نیست و از آنجا که سیستم های اکولوژیک به طور نسبی دارای گونه های کافی و در نتیجه زنجیره های کوتاه غذایی هستند ، نسبت به دگرگونی های وارده کمتر مقاوم بوده ، آسیب پذیری و احتمال از بین رفتن آن بسیار زیاد است . دخالت بشر در سیستم های طبیعی آنقدر حساس و ظریف است که گاهی از بین بردن فقط یک گونه از محیط طبیعی ، یا معرفی یک گونه جدید به یک سیستم طبیعی ، چنان ضررهایی به بار می آورد که جبران آن ، اگر حتی امکان پذیر هم باشد ، احتیاج به مدت زمان طولانی و صرف هزینه های بسیاری در جهت ترمیم اثرات سوء عوامل وارده دارد .

 

 

 

گونه زرده پره تالابی جنس نر

 

بر اساس اطلاعات و تحقیقات موجود در کتاب سرخ که از طرف اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی ( International Union for Conservation of Nature ) یا همان I.U.C.N در سال 1969 منتشر گردیده ، و همچنین ضمائمی که به صورت مجموعه ای از اسامی حیوانات منقرض شده یا در خطر انقراض توسط سازمان های بین المللی وابسته به آن ( شورای بین المللی حفاظت از پرندگان ) ( International Concil for Bird Preservation ) در سال 1981 به چاپ رسیده ، معلوم شده که در کمتر از سه قرن اخیر ، که انسان شروع به مشخص کردن جایگاه موجودات زنده و رده بندی آنها کرده تا زمان حاضر ، حدود 36 گونه پستاندار ( 95/0 درصد کل گونه های پستاندار که حدود 4246 گونه هستند ) و نیز حدود 94 گونه پرنده ( 09/1 درصد کل گونه های پرندگان که به حدود 8684 گونه بالغ می شوند ) منقرض شده اند . همین منبع اضافه می کند که بقیه گونه های پستاندار و پرنده موجود ، حدود 120 گونه ( 84/2 درصد ) پستانداران و 187 گونه ( 16/2 درصد ) پرندگان در خطر انقراض قرار دارند . همین سرنوشت شامل تعداد زیادی از خزندگان ، حشرات و ماهی ها شده است .

به عنوان مثال تنها از راسته گنجشک سانان که تعدادشان در اوایل قرت هفدهم حدود 5153 گونه یا حدود 5/3 گونه های پرندگان بود ، 28 گونه ( 54/0 درصد ) تا حال امروز منقرض شده و حداقل 57 گونه دیگر ( 036/1 درصد ) نیز در خطر انقراض نسل قرار دارند . از بقیه پرندگان که حدود 3531 گونه اند ، تا کنون 66 گونه ( 87/1 درصد ) منقرض شده و حداقل 117 گونه ( 32/3 درصد ) را نیز خطر انقراض تهدید می کند . بعضی منابع دیگر ارقام را بالاتر نیز ذکر کرده اند . دلایل انقراض و کاهش گونه ها را کتاب سرخ به صورت جدول زیر خلاصه کرده است .

 

جدول زیر نشان دهنده وضعیت و علل انقراض یا کاهش گونه ها می باشد

علل انقراض

گنجشک سانان ( درصد )

غیر گنجشک سانان ( درصد )

جمع کل پرندگان ( درصد )

عوامل طبیعی
عوامل بشری	-- شکار -- معرفی شکاری ها -- معرفی گونه های جدید -- از بین بردن رستنی ها

20

13
21	{ 80
14
32

26

54
13	{ 74
-
7

24

42
15	{ 76
4
15

مجموع

100

100

100

علل کاهش یا نادر بودن

گنجشک سانان ( درصد )

غیر گنجشک سانان ( درصد )

جمع کل پرندگان ( درصد )

عوامل طبیعی
دخالت بشر	-- شکار -- معرفی شکاری ها -- معرفی گونه های جدید -- انهدام زیستگاها

32

10
15	{ 68
5
38

31

22
9	{ 69
2
46

32

24
11	{ 68
3
30

مجموع

100

100

100

 

آنچه از این جدول استنباط می شود این است که غیر از عوامل طبیعی و موثر در از میان رفتن ، کاهش یا انقراض گونه ها در دو سه قرن اخیر ، دخالت بشر به صورت های مختلف ، به خصوص از بین بردن زیستگاههای پرندگان ، اهمیت بسیار دارد . به عبارت دیگر ، انسان و تنها انسان است که مسئولیت حفاظت از این گونه های در خطر انقراض را بر عهده دارد .

 

 

 

گونه Crimson-collared Tanager

 

 

 

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی - رابطه انسان و پرندگان

از مطالب متعددی تشکیل شده است لذا به

دليل دسترسی آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب به دو صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی - پرندگان در فرهنگ عامیانه و مذهب - 2

 

رومیان بر این باور بودند که اگر جغد سفید بر روی دیوار منزلی بنشیند ، بدان معنی است که کسی در منزل در حال مرگ است . چنین اعتقاداتی هنوز هم در انگلستان رواج دارد . در مورد غراب نیز چنین اعتقادی از گذشته های بسیار دور وجود داشته است . به عنوان مثال ، در جریان جنگ جهانی دوم ، مردم غراب های دست آموزی را در برج لندن نگهداری می کردند و معتقد بودند که اگر این غراب ها بمیرند ، بریتانیا مورد تجاوز قرار خواهد گرفت . این اعتقاد در مورد غراب به قرن سیزدهم باز می گردد که سر یک غراب را به منظور حفاظت پایتخت از دشمنان در تاورهیل ( Tower Hill ) دفن کرده بودند .

بعضی از پرندگان در محیطی که دیده می شوند ، نشانه یا آگاهی دهنده حوادث خوب یا بد تلقی می شوند . مردم بعضی از قسمت های اسکاتلند هنوز هم وقتی صدای کوکو را هنگام قدم زدن در بیرون خانه بشنوند . آن را نشانه خوشبختی و موفقیت می دانند . در ایالت ویلز مردم معتقدند که اگر انسان در حالی که بر روی علف های سبز قدم می زند ، صدای آواز خوانی پرنده ای را بشنود ، سر زنده و شاداب می شود . اما اگر در محلی خرابه صدای آواز خوانی پرنده ای را بشنود ، بدان معنی است که تا سال دیگر زنده نخواهد بود ( Trevelyan 1972 ) .

 

 

 

گونه جغد سفید

 

بین کودکان انگلیسی رسم است که اگر یک کلاغ یا زاغی را ببینند نحس می دانند ، اما اگر دو یا بیشتر ببینند آن را نشانه خوشبختی می پندارند ؛ به همین دلیل می گویند : یک کلاغ نشان غم و غصه است ، دو کلاغ نشانه خوشبختی ، سه کلاغ نشانه عروسی و شادمانی و چهار کلاغ نشانه تولد و مبارکی است .

رومیان و یونانیان معتقد بودند که خدایان آنها نشانه هایی طبیعی ، مانند یک پرنده را به کار می برند تا مردم را نصیحت کنند و هشدار بدهند . یونانیان مدرسه ای داشتند که در آن مردان جوان کارهای پیچیده ای از جمله تفسیر عادات و رفتار پرندگان را یاد می گرفتند . این شاگردان آسمان را به چهار قسمت تقسیم می کردند و از روی نوع پرنده ای که می توانستند ببینند و همچنین از محلی که ایستاده بودند پیشگویی می کردند که خدایان از آنها راضی یا ناراضی هستند . تا همین اواخر یعنی در حدود 100 سال قبل ، انگلیسی ها از روی رنگ استخوان سینه غازها وضعیت سخت زمستان آینده را پیشگویی می کردند . طبق این پیش بینی ها اگر استخوان تیره رنگ بود ، زمستانی با آب و هوای سخت در پیش بود و اگر کمی روشن بود ، زمستان ملایم پیش بینی می شد . اگر چه بین رنگ استخوان و سختی زمستان نمی تواند رابطه ای وجود داشته باشد ، اما شکستن جناغ مرغان خانگی و آرزوی خوشی و سعادت برای یکدیگر در سال های اخیر ، ریشه هایی در این پندار دارد .

 

 

 

گونه غواص گلو سرخ

 

اسکاتلندی ها هنوز هم معتقدند که اگر غواص گلو سرخ ( که آن را غاز باران می نامند ) خیلی پر سر و صدا باشد ، سال بدی در پیش رو خواهد بود . اروپائیان درباره دارکوب ها هم داستان های متعددی به صورت افسانه و بعضا خرافات دارند . در آلمان و فرانسه معروف است که دارکوب سبز در هنگام خلقت از پیوستن به پرندگانی که در سوراخ کنار رودخانه ها زندگی می کنند ، امتناع کرد و لذا خداوند او را جریمه کرد که فقط آب باران بنوشد ؛ به همین دلیل آوازش تبدیل به گریه ای برای باران شده است . در افسانه های قدیم سوئدی ، دارکوب سیاه ملقب به مرغ گرترود ( Gertrudes Fowl ) است که با داستان مربوط به حضرت مسیح و پیتر مقدس ارتباط دارد . به موجب این داستان ، حضرت عیسی و پیتر مقدس در جریان یک سفر طولانی در منزل زنی به نام گرترود توقف می کنند ؛ این زن کیک پخته بود ولی از دادن شیرینی به آن دو خودداری کرد ، به سزای این امتناع گرترود ، تبدیل شدن به دارکوب سیاه بود که ضمنا در هنگام تشنگی هم فقط باید آب باران بنوشد ؛ در نتیجه دارکوب سیاه مجبور است همواره در جستجوی غذا به درخت بکوبد و هنگامی که تشنه می شود ، برای آمدن باران آواز بخواند .

یونانیان قدیم معتقد بودند که پرندگان می توانند پیام آور فصول باشند . مثلا وقتی که کورکور ها از مهاجرت زمستانه بر می گردند ، معنی این بازگشت آن است که انسان می تواند بدون واهمه از سرما ، پشم گوسفندان را بچیند ، و چون پس از آن پرستو ها برسند باید لباس زمستانی را کنار گذاشت زیرا هوا رو به اعتدال می رود ؛ یا وقتی که درنا ها شروع به پرواز به سمت مناطق گرم آفریقا می کنند ، باید قایق ها را برای ماهیگیری زمستان آماده کرد .

اروپائیان تا 200 سال قبل برای شفا بیماران در انتظار معجزه می نشستند . به عنوان مثال ، اروپائیان مانند یونانیان و رومیان معتقد بودند که برای معالجه کوری چشم باید قلب غراب یا جغد یا زهره عقاب بخورند . همه این پرندگان آنهایی هستند که قدرت دیدشان بسیار زیاد است . همچنین یونانیان اعتقاد داشتند که چون عقاب ها نمی تواند به راحتی تخمگذاری کنند ، سنگی را در آشیانه می گذارند تا بتوانند راحت و آسان تخم بگذارند ؛ بنابراین اگر زن آبستی بتواند این سنگ را از آشیانه عقاب بردارد ، مطمئنا زایمانش آسان خواهد بود . در اروپای مرکزی ، مجارستان و لهستان مردم معتقدند که کوکو روح ذرت و گندم است ؛ بنابراین اگر در جشن برداشت خرمن کوکویی را بکشند و آن را در مزرعه دفن کنند ، در سال اینده محصول فراوانی برداشت خواهند کرد .

 

 

 

گونه اکراس آفریقایی

 

پرندگان به دلیل قدرت و قابلیت پروازشان همواره به عنوان نشانه ای از توانمندی های فوق طبیعی به شمار می آمدند . در رسوم مسیحی و عبرانی ، پرندگان نقش مطلوبی در تصمیم گیری پیامبران داشته اند . مثلا حضرت نوح غراب و کبوتر را برای پیدا کردن زمین پس از فروکش کردن طوفان ، انتخاب می کند . در داستانهای بابلیان ، پرندگان در قسمت اعظم مطالب مرتبط با آب و دیگر سنن آنها وجود دارند . در فرهنگ عبرانی معتقدند که خطوط عمودی روی سینه صدف خور نشانه پاداشی است که در برابر مخفی کردن حضرت مسیح از دشمنانش در میان نی های کنار دریای گالیلی ( Galilee ) به او داده شده است ( British Birds ). بر اساس افسانه های قدیمی ، رنگ غراب در گذشته سفید بوده ، اما به خاطر اینکه رودخانه ای را که حضرت مسیح می خواسته از آن آب بیاشامد را گل آلود کرده ، به وسیله حضرت عیسی تکفیر شده و به رنگ سیاه درآمده است . خرافاتی شبیه به این در انگستان قرون وسطی برای ماهی خورک نیز وجود داشته است .

مصریان در حدود 2000 سال قبل از میلاد مسیح اکراس و شاهین را به عنوان خدایان پرستش می کرده ، برای الوهیت آنها افسانه های بسیار داشتند . بعضی دیگر از ملت ها معتقد بودند که پس از مرگ انسان روحش در بدن یک پرنده حلول می کند . بر این اساس ، رومیان بر روی قبر کسی که تازه مرده بود ، عقابی قرار می دادند و معتقد بودند روح مرده در بدن این پرنده وارد خواهد شد . چنین نومنه هایی از خرافات را هم اکنون نیز در بومیان آفریقایی یا سرخ پوستان آمریکای شمالی می توان مشاهده کرد . چنین اعتقاداتی در افسانه های قدیمی ، که بعضا ممکن است در میان برخی از ملل هنوز هم وجود داشته باشد ، گذشته از جنبه خرافی آن بیانگر اهمیت و ارزشی است که ملت ها برای پرندگان قایل بوده اند . همچنین بازتاب این خرافات در حال حاضر نشانه علاقمندی انسان ها به پرندگان است که به صورت های مختلف در فرهنگ و سنن انسان ها و در جهت حفاظت و حمایت از پرندگان متجلی گردیده ، در همکاری مشترک بین ملت ها به منظور مطالعه ، حفاظت و جلوگیری از انقراض آنها تجلی کرده است .

 

 

 

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی - پرندگان در فرهنگ عامیانه و مذهب

از مطالب متعددی تشکیل شده است لذا به

 

دليل دسترسی آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب به دو صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی - پرندگان در فرهنگ عامیانه و مذهب - 1

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی

 

پرندگان در فرهنگ عامیانه و مذهب

 

بعضی از علایق و نقطه نظرهای انسان ها در مورد پرندگان ریشه در گذشته های بسیار دور دارد .

انسان پرندگان را به دلایل فراوان به خود نزدیک می دانسته ، زیرا پرندگان نیز مانند انسان

بر روی دو پا راه می روند ، آواز می خوانند ، برای خود خانه می سازند ، و نمایش رقص دارند .

در واقع ، رقصهایی که در فرهنگ های مختلف به اشکال متفاوت دیده می شود ،

بعضا یا به طور کامل از نمایش های پرندگان تقلید شده است .

 

نقاشی های بازمانده بر روی سنگ ها در فرانسه و بنا های سنگی باقیمانده در اسپانیا از دوران پارینه سنگی دقیقا تقلید از آشیانه سازی پرندگان را نشان می دهد .

در دوره گردآوری خوراک که گوشت جانوران غذای اصلی انسان را تشکیل می داد ، هر قومی ناچار خود را وابسته به حیوانات می دید . در نتیجه ، با احترام به آنها می نگریست و حتی گاه آنها را زاییده قدرت های زندگی می شمرد . چنان که "جور تامسن" ( Thomson ) نشان داده است ، "توتم پرستی " ( Totemism ) حیوانی ( پرستش برخی از جانوران به عنوان اصل یا جد طایفه ) ، و زینت دادن دیواره غارها بوسیله تصاویر پرندگان و افسانه های مربوط به کرامات جانوران ، از اینجا سرچشمه می گیرد . در قرون گذشته نقش پرندگان به عنوان نشانه یا سمبل بزرگی و برتری افراد قبایل بر روی لباس ، کلاه و موی سر مورد استفاده بوده است . احتمالا نخستین پرنده ای که در نقش بت و خدا محسوب شد ، "گودا" ( Gauda ) نام داشت که به شکل عقاب با بال هایی به رنگ طلایی بود . انتخاب گودا بدین معنی بود که پرنده زندگی می دهد ، خالق همه چیز است و همه چیز را نیز نابود می کند .

بر اساس اساطیر ایرانی ، کیخسرو را ماده سگی ، و اردشیر را بزی شیر می دهد ، و هخامنش را عقابی می پروراند . به روایت شاهنامه فردوسی ، زال پدر رستم در هنگام تولد موی سپید دارد ؛ پدرش سام موی سپید فرزند را عیب می پندارد و چنان ناخشنود می شود که او را به دست جلاد می سپارد تا در بیابان رها کند ، ولی سیمرغ بر کودک عطوفت می ورزد و او را بزرگ می کند . در زمان پانتئون در مصر ، اسب و شاهین ، نشانه هایی ( سمبل هایی ) مورد پرستش بوده اند .

بنا بر اساطیر چینی ، "هاوکی" ( Hawki ) به هیئت بره به دنیا می آید که چون پدرش از این پیش آمد ناخرسند است ، او را در یک معبد رها می کند ؛ ابتدا گوسفندان و گاو ها با مهربانی کودک را محافظت می کنند . سپس هیزم شکنان با او روبرو می شوند و او را روی یخ می گذارند . عاقبت پرنده ای او را در پناه بال های خود می گیرد و از مرگ می رهاند ( Saend ).

در افسانه ها و اساطیر اقوام متعدد کرامات بزرگ به پرندگان نسبت داده شده است . در چین قدیم معتقد بودند که "سی ین هو" ( Sien Ho ) یا درنا صد سال عمر می کند و قدرت های شگفت دارد .

 

 

پرنده درنا

 

در اساطیر زردشتی ، مثلا در بهرام یشت ، از پرندگان توانا و سعادت بخش سائنا ( Saena ) ( سیمرغ ) یا مه رگ سین ( Mereg Sin ) و وارنگانا ( Varengana ) نام برده شده است . در شاهنامه فردوسی و اشعار عطار و مولانا و سایر شاعران عارف و صوفی ، سیمرغ مظهر قدرت است . هما در افسانه های ایرانی ، درنا در افسانه های مصریان و تاتار های کراستویارسک و مردم آسام و مکزیک ، ژاپن و چین ؛ و ققنوس در اساطیر مصر ، یونان و رم ، صاحب کرامت است .

خرافات هم مانند بسیاری از باورهای مربوط به پرندگان وضع بخصوصی دارد . گاهی بنابر زمینه ای به وجود می آید و بعضا جانشین خرافات دیگر می شود و زمانی هم از میان می رود . در اغلب مواقع آنهایی که در جهت خیر و صلاح جامعه باشد ، دیرپا تر است ( البته در بیشتر مواقع بهانه خیر و صلاح جامعه دستاویزی بیش نیست ) . اعتقاداتی که هنوز هم پیش بینی مرگ یا حوادث تلخ و شیرین را مربوط به پرندگان می داند ، در واقع شکل جدیدی از عادات و سنن قدیمی است . مثلا هنگامی که معدنچیان ویلز ( Wales ) جنوبی یک پرنده وحشی را در معدن ببینند ، این امر را به عنوان هشدار و اعلام خطر تلقی می کنند . در سال 1901 معدنچیانی که در معادن زغال سنگ در لانبرداخ ( Lanbradach ) نزدیک کارفیلی ( Caerphilly ) در ایالت ویلز انگلستان کار می کردند ، پرنده سینه سرخی (لینک) را دیدند که آشیانه خود را در زیر زمین موتور خانه می سازد . معدنچیان این موضوع را به فال بد گرفتند و اعلام خطر کردند ؛ اتفاقا کمی بعد از آن معدن منفجر شد و در جریان انفجار هشت مرد کشته شدند . چند ماه قبل نیز در معدنی نزدیک همین محل انفجاری رخ داده و در اثر آن 81 نفر کشته شده بودند . عجیب اینکه در معدن مذکور نیز لحظاتی قبل از انفجار یک سینه سرخ در زیر زمین معدن دیده شده بود . در سال 1890 گزارش شد که پرنده ای در معدنی به نام مرفا ( Morfa ) در نزدیکی بندر تالبوت ( Talbot ) در حدود غرب همین منطقه دیده شده است ، مردم محلی از این امر وحشت کرده ، طی جلسات متعدد می خواستند ببینند چه باید کرد ؛ چند روز بعد از آمدن پرنده ، انفجار مهیبی روی داد و 87 کارگر معدن کشته شدند ( British Birds ).

 

 

پرنده سینه سرخ

 

در ایران خود ما از دیرباز چنین باور داشتند که خون چلچله ، هدهد و سبز قبا شوم است ؛ لک لک ها سالی یکبار به مکه می روند و بر می گردند ، و به این جهت بعضا به آنها حاجی لک لک می گویند . همچنین تقریبا مردم سراسر قاره های آسیا و اروپا معتقدند که جغد نشانه مرگ و تیره بختی است ، به طوری که اگر سر راه کسی بپرد بد یمن است ؛ چلچله ای که خودش بیاید و در خانه لانه بگذارد خوش آیند است و نباید به او آزار رساند ؛ هما یا همای نام پرنده ای است مشهور که به استخوان خوردن معروف است . در توصیف این پرنده سعدی می گوید :

همای بر سر مرغان از آن شرف دارد             کـه استـخـوان خورد و جانـور نیــازارد

و صادق هدایت می افزاید :

جمعی گفته اند که آن کرکس است که مردار خورد و از آن جنس بسیار است و همای به سعادت معروف است . چنانچه گویند که سایه آن بر سر هر کس افتد پادشاهی و دولت یابد و لغت همایون کنایه از این معنی است . اینکه عوام هم در موقع تشکر می گویند : خدا سایه شما را از سر ما کم نکند اشاره به همین موضوع دارد .

  

 

 

 

نقش پرندگان در جوامع انسانی - پرندگان در فرهنگ عامیانه و مذهب

از مطالب متعددی تشکیل شده است لذا

به دليل دسترسی آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب به دو صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

اکولوژی - نوسان جمعیت

 

اکولوژی –نوسان جمعیت

 

جمعیت موجودات زنده همواره در اثر زاد و ولد ، مرگ و میر ، و مهاجرت در نوسان است . همانگونه که در پارامتر های جمعیت مطرح شد ، همیشه جمعیت یک گونه در ارتباط با پارامتر های موثر بر آن ، در تعادلی نسبی است .

 

 

گونه توکای بال قرمز یا همان Agelaius phoeniceus

 

به طور خلاصه عوامل کلی موثر در این امر به شرح زیر است :

-          آب و هوا

-          حوادث طبیعی ( سیل ، آتشفشان )

-          دشمنان طبیعی یا طعمه خواری

-          مشکلات تهیه غذا

-          بیماری ها و آفات ( همچنین آفات جوجه ها )

-          عدم تناسب جنسی و غیر عادی بودن تعداد نر و ماده .

-          مسایلی که در رفتار های انتخاب قلمرو اتفاق می افتد .

-          رقابت اعم از رقابت بین گونه های مختلف یا در داخل یک گونه .

-          فعالیت های انسانی .

-          آلودگی محیط زیست .

-          استفاده از سموم حشره کش و علف هرز کش و نیز کود های شیمیایی .

-          تاثیر معرفی پرندگان یا حیوانات جدید به یک منطقه .

هر یک از عوامل ذکر شده در فوق ، به نحوی در افزایش یا کاهش یک گونه پرنده در یک محل نقش موثر دارد . بخصوص باید توجه کرد که نقش اساسی را در هر حال میزان تولید مثل و مرگ و میر ایفا می کند . در نتیجه بسته به اینکه پرنده از گروه زودرس یا دیررس باشد ، و همچنین از روی تعداد تخم آن ، می توان به تغییرات جمعیت پی برد . منحنی های سابق الذکر اشکال متفاوت این جمعیت ها را نشان می دهد .

 

 

پرنده ترمتای

 

برای اینکه اختلاف بین متوسط تراکم جمعیت ، اختلاف بین متوسط ترکیب جمعیت ، یا اصولا علل نوسان فعلی جمعیت پرندگان بررسی گردد ، جمعیت ها را با هم مقایسه می کنند و در مجموع حد متوسطی را به عنوان میانگین جمعیت ها به دست آورده ، از آن طریق سایر جمعیت ها را تعیین و وضعیت نسبی آنها را با جمعیت های برآورد شده مقایسه می کنند .

 

 

پرنده باکلان

 

  

 

اکولوژی - ترکیب جمعیت

به دليل دسترسي آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب دسته بندی شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

اکولوژی - ترکیب جمعیت

 

اکولوژی -ترکیب جمعیت

 

برای بررسی ترکیب جمعیت باید شناخت صحیحی از وضعیت ، چگونگی و عوامل موثر در تغییرات آن به دست آورد . به عنوان مثال ، جمعیت یک دسته از پرندگان که در زمانی معین در محلی مشخص یافت می شوند ، شامل تعداد زیادی پرنده با مشخصات متفاوت به شرح زیر است .

 

الف – جمعیت پرندگان در اواسط تابستان شامل آنهایی است که در تابستان مهاجرت نکرده در محل مانده اند . این پرندگان می توانند جز گروه های زیر محسوب گردند :

 

-          بالغینی که سنشان از یک سال بیشتر است و تولید مثل کرده اند .

-          جوجه های امسال به علاوه نابالغین و اصولا پرندگان بومی و ساکن همیشگی یک منطقه .

-          بالغینی که سنشان از یک سال بیشتر است ولی تولید مثل نکرده اند .

 

ب – جمعیت پرندگان ساکن دایمی در یک محل . این پرندگان گروه های زیر را شامل می شوند :

 

-          بالغین یک سال به بالا که تولید مثل کرده اند و بالغین یک سال به بالا که تولید مثل نکرده اند .

-          جوجه هایی که امسال به دنیا آمده اند .

-          نابالغین و بالغین یکسال یا بزرگتر که تولید مثل نکرده اند .

 

ج – جمعیت پرندگان در نیمه تابستان که شامل مهاجرین زمستانی و ساکنین دایمی است .

 

 

گونه سسک دم دراز

 

د – جمعیت در اواسط بهار یا اواسط پاییز شامل گروه های زیر می شوند :

 

-          مهاجرین ( عبوری ها )

-          ساکنین دایمی

-          ساکنین بهاره

 

شرح و بررسی گروه های ذکر شده در فوق اطلاعاتی درباره مسایل زیر به دست می دهد :

 

1-       پرندگانی که در یک محل سکونت دایم دارند و آنهایی که مهاجرند .

2-       شناخت سنین متفاوت پرندگان در یک محل .

3-       شناخت و درک عادات تولید مثل ، تغذیه و دیگر رفتارهای آنها .

 

تشریح و تحلیل ترکیب جمعیتها با استفاده از تله ، تور گذاری ، گرفتن و ردیابی آنها از طریق حلقه گذاری و تله متری به سادگی امکان پذیر است .

 

 

پرنده شهد خور جنس نر

 

 

 

 

 

 

 

اکولوژی - ترکیب جمعیت

به دليل دسترسي آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب دسته بندی شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

اکولوژی - اندازه گیری جمعیت

 

اکولوژی -اندازه گیری جمعیت

 

برای اندازه گیری جمعیت یک گونه دو روش کلی وجود دارد : روش مستقیم و روش شمارش نمونه .

 

الف : شمارش مستقیم :

یا شمردن پرندگان هنگامی کاربرد عملی دارد که امکان دسترسی به پرندگان و دیدن آنها وجود داشته باشد . پرندگانی را که به صورت دسته جمعی زیست یا تولید مثل می کنند به این طریق می توان شمارش کرد . کاربرد این روش برای پرندگانی مانند قرقاول ، دراج ، ابیا و پرندگان آبزی که به خاطر داشتن گوشتشان شکار می شوند ، اگرچه ساده و راحت نیست ، ولی به نتایج مثبت منتهی شده است . البته چنانچه تعداد این پرندگان در یک منطقه خیلی زیاد باشد ، برای جلوگیری از خطا بایستی شمارش را به دفعات تکرار کرد .

 

ب : شمارش نمونه ای :

این طریق شمارش بر حسب نوع پرنده ، وضع منطقه ، زمان شمارش و عوامل دیگر ، انواع متفاوتی دارد که به اختصار دو مورد آن تشریح می شود :

 

1-       شمارش از طریق نمونه برداری از یک منطقه :

این روش بیشتر در مناطق جنگلی یا بسیار بزرگ که امکان دسترسی به کل منطقه مقدور نیست مورد استفاده است . در این روش ، قسمتی از منطقه را که شاخص بهتری از کل منطقه باشد در نظر گرفته ، پرندگان آن را شمارش می کنند . بعدا بر حسب مساحت منطقه ، نتیجه به کل منطقه تعمیم داده می شود . اطلاعاتی که به این ترتیب به دست می آید تخمینی است ولی با تکرار دفعات شمارش از محل های متفاوت منطقه می توان میزان یا درصد اشتباه را به حداقل کاهش داد .

 

2-       شمارش از طریق تله گذاری :

روشی است که در آن تعدادی پرنده را به وسیله تله یا تور گرفته ، پس از علامتگذاری رها می کنند . مجددا در همان محل تله گذاری شده ، پرندگان را به دام می اندازند . چنانچه این عمل تکرار شود , بالاخره تعداد به دام افتادگان از دو گروه تشکیل می شوند ؛ تعدادی که برای نخستین بار به دام افتاده و تعدادی که قبلا به دام افتاده و علامت یا حلقه دارند . آنگاه بر حسب تعدادی که دارای علامت باشند ، و با استفاده از رابطه زیر ، جمعیت پرندگان مورد نظر را تخمین می زنند . به عنوان مثال فرض کنیم در بین پرندگان یک منطقه M1 پرنده گرفته و علامتگذاری شده اند ؛ پس از آن مجددا تور گذاشته در فاصله زمانی معین تعداد N پرنده به دام افتاده که در بین آنها M2 پرنده حلقه دار است . از رابطه M2/N=u که نشان دهنده نسبت جمعیت حلقه دار به کل پرندگان گرفته شده است ، می توان جمعیت را با استفاده از رابطه P=M1/U تخمین زد . برای مثال فرض کنیم در محلی تور گذاشته و 16 پرنده را علامت گذاری کرده ایم ؛ بنابراین M1=16 . مجددا روز بعد با تورگذاری در همان محل 15 پرنده به دام افتادند که در بین آنها 6 عدد دارای علامتهایی است که قبلا بر روی آنها گذاشته شده است . لذا چنانچه جمعیت ثابت مانده باشد :

 

 

همانگونه که اشاره شد ، مرگ و میر و طول عمر موجودات زنده در تغییرات جمعیت ، اهمیت به سزایی دارد . بنابر این ، دانشمندان جمعیت شناس برای تعیین این وضعیت در موجودات زنده ، از جدولی به نام جدول عمر استفاده می کنند ( Krebs 1972 ) . به عبارت دیگر ، جدول عمر آمار مرگ و میر و طول عمر برای هر گروه سنی در یک جمعیت را نشان می دهد . جدول عمر بوسیله شرکتهای بیمه عمر ، به دلیل نیاز بسیار به پیش بینی طول عمر انسان ها ، توسعه و کاربرد فراوان پیدا کرده است . برای جمع آوری اطلاعات به منظور محاسبه جدول عمر ، دو روش مورد استفاده است :

(1)    روش جدول عمر ساکن ( جدول عمر عمودی ) .

(2)    جدول عمر افقی یا طولی .

این دو روش در شکل فرق کرده و بعضا مفاهیم متفاوتی نیز دارند . در محاسبه جدول عمر به روش ساکن ، مقطعی از جمعیت در زمانی خاص مورد توجه قرار می گیرد ، اما در محاسبه به روش افقی یا طولی ، وضعیت جمعیتی از موجودات را در جریان زندگی آنها مورد بررسی قرار می دهند . به طور خلاصه ، با استفاده از رابطه Qx=dx/Lx که از این جدول ها به دست می اید ، منحنی های بقای موجودات زنده را به صورت کلی زیر به دست می آورند :

در رابطه فوق X= سن و Qx میزان مرگ و میر در فاصله سنی X تا X+1 است . همچنین dx تعداد موجوداتی را که در فاصله سنی X و X+1 می میرند و Lx تعداد موجودات زنده را در آغاز فواصل سنی X و X+1 نشان می دهد .

 

 

تغییرات جمعیت های مختلف موجودات زنده بر حسب سن آنها

 

از سه منحنی فوق نتایج زیر به دست می آید :

منحنی نوع I نشان دهنده جمعیت موجوداتی است که مرگ و میر در قسمت اعظم عمرشان اندک بوده ولی در پیری و کهنسالی بیشترین مرگ و میر را خواهند داشت ؛ یعنی مرگ و میر آنها در سنین بالا زیاد است .

منحنی نوع II نشان دهنده نسبت تقریبا ثابتی از مرگ و میر در سنین مختلف است.

منحنی نوع III نشان دهنده مرگ و میر بسیار و کاهش شدید جمعیت در دوران جوانی است ولی بعدا که سن تعدادی از افراد باقیمانده بالا می رود ، مرگ و میر کاهش یافته ، جمعیت حالت نسبتا ثابتی پیدا می کند .

اگرچه هیچ جمعیتی از زیستمندان را نمی توان یافت که دقیقا با یکی از منحنی ها فوق تطابق داشته باشد ، ولی وضعیت زندگی و بقای بعضی از جوامع به صورتی است که با یکی از اشکال سه گانه این منحنی تقریبا وفق می دهد . به طور مثال زندگی انسان در جوامع پیشرفته با منحنی شماره I و وضعیت زندگی پرندگان با منحنی شماره II و همچنین جمعیت تعداد زیادی از گونه های حیوانی در حد فاصل بین منحنی I و II قرار می گیرد ، در حالی که وضعیت جمعیت ماهیان ، موجودات بی مهره دریایی ، و انگل ها با منحنی نوع III تطابق پیدا می کند . موضوع بقا و مرگ و میر موجودات زنده ، در رابطه با جداول عمر ، از مسایل پیچیده در شناخت وضعیت جمعیت است که به دلیل رعایت اختصار مطالب ، به همین مختصر اکتفا می شود .

 

 

گونه Sandhill Cranes

 

 

 

 

 

 

اکولوژی - اندازه گیری جمعیت

به دليل دسترسي آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب دسته بندی شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

اکولوژی - جمعیت

 

اکولوژی -جمعیت

 

تعریف جمعیت :

تعداد پرندگان یک گونه را که در زمان و مکانی معین زندگی می کنند (مانند جمعیت اردک سر سبز در تالاب انزلی در اواخر بهمن) جمعیت آن پرندگان گویند .

 

 

پرستو هنگام تغذیه جوجه

 

جمعیت به ندرت ممکن است در یک محل ثابت باشد و اغلب به علت تغییر شرایط آب و هوایی ، تغییر فصل ، بیماری ها ، وجود حیوانات شکاری و غیره ، در نوسان و جابجایی است .

 

 

گونه Dendroica virens

 

تغییرات جمعیت همواره در اثر چهار عامل در تعادل قرار می گیرد . این چهار عامل در شکل زیر ارایه شده است :

 

 

در شکل بالا جهت فلش ها نشان دهنده عوامل کاهش یا افزایش جمعیت در هر زمان و در یک محل معین است . واضح است که تغییر هر یک از عوامل باعث تغییر و نوسان در تراکم جمعیت می گردد . به عنوان مثال ، مرگ و میر ناگهانی در اثر آلودگی های زیست محیطی یا بیماریها ، باعث کاهش سریع جمعیت می شود .

 

 

 

گونه Chlorophanes spiza

 

 

 

 

 

 

 

اکولوژی - جمعیت

به دليل دسترسي آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب دسته بندی شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

اکولوژی - 2

 

شرایط طبیعی :

شرایط خاص موجود در محل مطالعه از مسایل با اهمیت در بررسیهای اکولوژیک است . به عنوان مثال ، روابطی که بین موجودات زنده در یک منطقه وجود دارد ، می تواند باعث محدودیت در انتشار و پراکندگی آنها در مناطق دیگر شود . مهمترین این روابط ، رابطه بین شکار و شکاری است ؛ بدین معنی که پرندگان به دلیل احساس خطر در یک منطقه ، به آنجا نمی روند و حتی از آن دور می شوند . شکار فراوان و تمرکز پرندگان شکاری در یک منطقه ، از یکطرف و در درجه اول می تواند بیانگر تعداد زیاد پرنده قابل شکار در آن محل بوده ، از طرف دیگر عامل راندن و دور شدن آنها از آن محل باشند .

 

درجه حرارت :

حرارت به صورت عاملی مثبت یا منفی در بقاء ، تولید مثل ، رشد جوجه ها و دیگر جنبه های زندگی پرندگان دخالت دارد . اصولا میزان مقاومت بسیاری از گونه ها و وجود آنها در یک منطقه ارتباط مستقیمی با مقدار سرما یا گرمای آن محل دارد .

 

رطوبت :

رطوبت همراه با حرارت عموما از مهمترین عوامل فیزیکی موثر در پراکندگی به شمار می رود . سایر عوامل فیزیکی و شیمیایی از قبیل نور ، وضع زمین (از نظر پستی بلندی و پوشش گیاهی) ، شرایط آب و هوایی ، شوری آب ، آتش سوزی ، مواد غذایی موجود در خاک ، و نیز اثر موجودات دیگر ممکن است در رابطه ای اکولوژیک با گونه مورد مطالعه باشند ، در جای خود حائز اهمیت بسیار است . فراوانی گونه ای در یک محل رابطه مستقیمی با سازگاری پرنده نسبت به شرایط آن منطقه دارد . بدیهی است در مطالعه فراوانی و تغییرات جمعیت یک پرنده در یک منطقه ، سازگار شدنش با مسایلی از قبیل رقابت بر سر غذا ، آشیانه ، قلمرو و غیره عاملی در تعیین وضعیت اکولوژیک پرنده است . شاید بتوان گفت که در مطالعه در احوال زیستگاه پرنده ، به دلیل رابطه مستقیمی که با کنترل طبیعی جمعیت آن دارد ، در بررسیهای اکولوژیک جایگاه ویژه ای دارد که به سبب این اهمیت بر آن تاکید بیشتری می شود .

 

زیستگاه :

زیستگاه قسمتی از محیط را گویند که یک اجتماع یا گونه های خاصی در آن زیست می کنند . بنابراین ، در هر زیستگاه گونه ای خاص که به شرایط اقلیمی و موقعیت جغرافیایی آن سازگار گشته می تواند زندگی کند . از آنجا که در بحث زیستگاه نیچ اکولوژیک مطرح می گردد ، لازم است گفته شود که زیستگاه با نیچ ( Niche ) یک گونه ، تفاوت هایی دارد .

 

 

گونه غاز خاکستری

 

کنج یا جایگاه اکولوژیک هرگونه به نوع فعالیت و محلی گفته می شود که حیوان یا گیاه در زیستگاهش دارد . به عبارت ساده تر ، کنج ، حرفه موجود در زیستگاهش است . در حالی که زیستگاه جایی است که از نظر شرایط آب و هوایی ، غذای کافی ، محیط آرام برای تولید مثل ، و همچنین نبودن دشمن ، برای موجود زنده قابل تحمل و مطلوب است . این مجموعه در یک کل مطرح گردیده که به آن اکوسیستم می گویند .

 

اکوسیستم :

اکوسیستم یک واحد طبیعی است که در آن فعل و انفعالات مواد و انرژی بین جامعه زنده و محیط بی جان صورت می گیرد . بنا بر این تعریف ، همواره زیستگاه به قسمتی از یک اکوسیستم گفته می شود که دارای خصوصیاتی بارز برای بقای موجودات مقیم آن باشد . نخستین کسی که لغت اکوسیستم را به کار برد تنسلی ( Tansley ) گیاه شناس معروف اهل بریتانیا در سال 1935 بود . این گیاه شناس در زمره معروفترین اکولوژیستهای گیاهی بوده ، در پیشرفت این رشته از علوم نقش شایان توجه ای داشته است . مجموع کلیه اکوسیستم های  جهان را بیوسفر می گویند . از تعریف اکوسیستم معلوم می شود که هیچ موجودی نمی تواند در خلاء و بدون ارتباط با دیگران به بقای خود ادامه دهد . زندگی تمام موجودات وابسته به زندگی دیگران و محیط اطراف است . کلیه موجودات زنده برای ادمه حیات احتیاج به انرژی دارند . نور خورشید منبع اصلی تامین انرژی است . هنگامی که در یک اکوسیستم حیوانات غذای گیاهی یا حیوانی می خورند ، انرژی بدن یک ارگانیزم به ارگانیزم دیگر منتقل می گردد . روند کلی امر بدین شکل است که نور خورشید بوسیله گیاهان سبز گرفته شده از طریق فتوسنتز ذخیره می شود و اکسید کربن و آب به عنوان مواد خام برای تولید شکر و اکسیژن به کار می رود . نتیجتا ، در اثر عمل فتوسنتز مجددا شکر تولید شده با اکسیژن تولید گاز کربنیک و آب و مقداری انرژی اضافه می کند .

 

                        اکسیژن             شکر                   نور خورشید             آب              اکسید کربن

6 CO2     +      6 H2O              -------->               C6H12O6     +       6O2                        

C6H12O6   +        6O2                -------->                   6Co2       +      6H2O    + Energy       

 

عمل فتوسنتز بسیار پیچیده است ولی در جریان رشد گیاهی و تنفس گیاهان ، انرژی آزاد می گردد . این انرژی اضافی در سطوح مختلف مصرف گردیده ، گروههای مختلفی به صورت تولید کنندگان اولیه ( گیاهان ) ، مصرف کنندگان اولیه ( علفخوران ) و مصرف کنندگان ثانویه ( گوشتخوران ) و . . . را تولید می کند .

 

 

چرخش این انرژی در اکوسیستم و در زنجیره ها و شبکه های غذایی مختلف ، تنوع و ثبات ، اکوسیستم ها را سبب می گردد ( Purdon & Anderson ) . در واقع وجود یک پرنده در یک زیستگاه معرف سطحی از انرژی در یک اکوسیستم است . به همین دلیل ، بررسی انرژیتیک اکوسیستمی که در آن پرندگان وجود دارند ، از مباحث پر اهمیت در این ارتباط است . مزید بر آن ، پرنده بایستی جایی را برای زیستن انتخاب کند که بیشترین ایده آلهای او را از نظر زیست ( انرژی لازم ) برآورد سازد .

 

اکولوژی پرندگان از مطالب گوناگونی تشکیل شده است

به همین دلیل برای دسترسی آسانتر مطالب ، هر مطلب با موضوع مختص به خود

به صورت جداگانه دسته‌بندی شده است ؛ می توانید

با كليك كردن بر روی گزينه‌های زير ؛ موضوع و مطلب مورد نظر را انتخاب كنيد .

 

 

جمعیت

اندازه گیری جمعیت

ترکیب جمعیت

نوسان جمعیت

 

 

 

اکولوژی پرندگان از مطالب متعددی تشکیل شده است لذا

به دليل دسترسی آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب به دو صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

اکولوژی - 1

 

بخش پنجم –اکولوژی

 

دانش اکولوژی ریشه هایی در تاریخ طبیعی دارد و طول عمر آن به قدمت انسان می رسد .

زندگی قبایل اولیه به شکار ، ماهیگیری ، یا جمع آوری غذا بستگی داشت ،

همچنین انسان های نخستین احتیاج مبرم داشتند که بدانند در کجا و چه موقع

ممکن است شکار یافت شود . لغت اکولوژی را هکل ( Ernest Haeckel ) در سال 1869 ابداع

و آن را مجموع روابط حیوان با محیط جاندار و بی جان تعریف کرد .

 

 

اودوم ( Odum 1971 ) ، اکولوژی را مطالعه روابط بین ارگانیزم و محیط ، یا علم روابط متقابل بین موجودات زنده و محیط آنها می داند . از نظر کربز ( Krebs 1972 ) ، اکولوژی ، مطالعات علمی روابط متقابلی است که پراکندگی و فراوانی ارگانیزم ها را تعیین می کند . اگرچه دانشمندان تعاریف گوناگونی برای اکولوژی ارایه داده و هر کدام سعی نموده اند تعریفی ارایه دهند که ضمن وضوح و روشنی مفهوم ، در بر گیرنده کلیه مسایل مربوط به اکولوژی باشد ، ولی از بین تعاریف گفته شده ، تعریف کربز جامعتر به نظر می رسد . لهذا ، در اینجا کوشش می شود تا با تکیه بر آن ، اشاره ای به مطالعه روابط متقابل بین پرندگان و محیط زیست آنها داشته باشیم .

پیشرفت دانش اکولوژی در رابطه با انسان و در دو سه دهه اخیر بسیار سریع بوده و مطالعات فراوانی که در همین مدت کوتاه درباره بسیاری از زیستمندان کره زمین انجام گرفته ، نقش این علم و اهمیت آن را در فهم بهتر علوم روز افزون کرده است . مخصوصا علم اکولوژی در ارتباط با حشرات ، ماهی ها و پرندگان به دلیل امکان دسترسی سریعتر به نتایج ، پیشرفت زیادتری داشته ، دستاوردهای گران قیمتی به ارمغان آورده است .

هنگامی که صحبت از اکولوژی یک موجود زنده می شود ، سوالاتی به شرح زیر مطرح می گردد :

چرا گونه ای به تعداد زیاد محلی را اشغال کرده و به چه علت پراکندگی و انتشار یافته ، در حالی که در دیگر مناطق تعداد آن کم است یا اصولا انتشار نیافته است ؟

چرا در بعضی مناطق ، بعضی گونه ها فراوانند ولی در مناطق دیگر به ندرت یافت می شوند ؟

اصولا چرا بعضی از موجودات گاهی فراوان و گاهی کمیاب می شوند ؟

 

پراکندگی و فراوانی :

پراکندگی و فراوانی جانوران ، و از جمله پرندگان ، جز ابتدایی ترین مسایل اکولوژی است که گذشته از پرندگان ، به عنوان اصولی کلی همواره تحت عنوان پراکندگی و فراوانی کلیه موجودات مورد بررسی قرار می گیرد . طبیعی دانانی که پراکندگی موجودات زنده را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده اند ، به این نتیجه رسیده اند که گاهی اوقات به دلیل شرایط جوی و موقعیت های خاص جغرافیایی ، گونه هایی مجبور شده اند در محدوده ای معین اقامت کنند که در نتیجه آن نتوانستند به مناطق جدید راه یابند . لذا ، پراکندگی و فراوانی این گونه ها بسیار شده ولی در نواحی مجاور آن ، به دلیل شرایط نامطلوب فراوانی بسیار کم بوده و حتی در خارج از محدوده های جغرافیایی که این گونه ها راه پیدا نکرده اند ، دیگر از آنها خبری نیست . وقتی صحبت از پراکندگی می شود ، فورا نظرها متوجه فراوانی نیز می گردد ، زیرا عواملی که در پراکندگی یک گونه موثر باشد ، ممکن است بر روی فراوانی آن هم تاثیر داشته باشد .

 

 

گونه كارديلوس فلاميا

 

به لحاظ اینکه پرندگان در یک زمان و مکان معین از نظر تکامل زیست می کنند ، می توانند به عنوان واحد های مستقل مورد بررسی قرار گیرند . بنابراین ، روش های مختلفی که در مطالعات اکولوژیک گونه ها به کار می رود ، می تواند برای مطالعه اکولوژی پرندگان نیز مورد استفاده قرار گیرد . ساده ترین روش برای تعیین پراکندگی و فراوانی گونه های پرندگان ، مشاهده و جستجو در اطراف محل مورد مطالعه است . همزمان با مشاهده منطقه ، تعداد  پرنده ای را که دیده می شوند شمارش کرده ، از روی جمع مشاهدات ، با دانستن مساحت منطقه مورد مطالعه ، شناخت صحیحی از وضع پراکندگی و فراوانی گونه های پرنده ای که در منطقه وجود دارند به دست می آورند . بدیهی است این روش ممکن است نارسایی هایی داشته باشد که البته در قسمتهای دیگر به آنها اشاره خواهد شد .

بطور کلی در بررسی پراکندگی موجودات زنده باید توجه داشت که گاهی ممکن است پراکندگی گونه ای به علت انتخاب زیستگاهی خاص بوده ، عوامل مانند عادات و رفتار ، وضع آشیانه ، آواز خوانی ، پاییدن محل آشیانه ، غذا و محل نوشیدن آب ، و روابط با حیوانات دیگر ، نقش موثری در این امر داشته باشد ؛ لذا مطالعه در احوال و عادات پرنده به منظور شناخت علل پراکندگی آن اهمیت فراوان دارد . در واقع پرندگان برای انتخاب زیستگاه ، تعدادی از عوامل یاد شده را در نظر می گیرند . حتی انتخاب زیستگاه در بین پرندگان یک گونه نیز گاهی با یکدیگر تفاوت دارد ( Klopfer 1970 – Hilden 1965 ) .

به عنوان مثال خروس کولی ، چمنزار محل تولید مثل را از روی رنگ آن انتخاب می کند . خروس کولی از چمنزارهای سبز اجتناب کرده ، مرغزارهای تیره رنگ خاکستری مایل به قهواه ای را که دارای پوشش کم و علف های کوتاه است انتخاب می کند . پپت درختی فقط در مناطقی که دارای یک یا چند درخت مرتفع باشد تولید مثل می کند تا بتواند بر روی آنها بنشیند و صدای آوازش را تا آخرین حد در هوا سر بدهد . بر عکس ، پپت صحرایی ، که دارای صدایی شبیه پپت درختی است و بر روی زمین آواز می خواند ، ترجیح می دهد در مناطق چمنزار و بدون درخت تولید مثل کند .

 

 

 

گونه Piranga rubra

 

اخیرا بر روی اکولوژی عادات و رفتار مطالعات جالبی انجام گرفته است . بعضی از این مطالعات معلوم داشته که این قبیل عادات ، ضمن داشتن مزایایی برای پرنده ، گاهی از عوامل شناسایی پرنده بوسیله دشمنان طبیعی اش بوده ، و احتمالا همین امر در کنترل طبیعی جمعیت آن گونه موثر است .

 

انتشار :

به محدوده ای که یک پرنده در زمان معین توانسته پراکندگی اش را گسترش دهد دامنه انتشار یا محل انتشار می گویند . ممکن است پرنده ای در گذشته یا در حاضر نتواند به منطقه ای دسترسی پیدا کند . مگر اینکه توسط انسان به آن مناطق برده شود ؛ سار اروپایی ( Pettingill 1970 ) از نمونه های اخیر است . این پرنده تا سال 1889 در آمریکا وجود نداشت ، ولی پس از آنکه تعدادی را به آنجا بردند و رها کردند ، به قدری پراکنده شد و انتشار یافت که امروزه تقریبا در اغلب نقاط آمریکا دیده می شود .

 

 

 

اکولوژی پرندگان از مطالب متعددی تشکیل شده است لذا

به دليل دسترسی آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب به دو صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

عادات و رفتار - عادات غذایی - 5

 

گاهی رقابت بین گونه ها اهمیت پیدا می کند که جمعیت یک گونه را تحت الشعاع قرار می دهد . به طوری که ممکن است در جریان این رقابت یکی از گونه ها منقرض گردد . گاهی نیز در پرندگان یک گونه به منظور احتراز از رقابت غذایی با یکدیگر تفاوت هایی در وضع بدن یا تغذیه بوجود آمده است . در بعضی از پرندگان ، وضعیت و اندازه منقار نر و ماده فرق کرده ، به طوری که هم روش تغذیه و هم نوع تغذیه آنها متفاوت شده است . در پرنده ای به نام هویا ( Heteralocha acutirostris ) ، اندازه منقار در جنس نر و ماده متفاوت بوده ، منقار ماده بزرگتر و کشیده تر است . لذا هرکدام به محلی مشخص و نوعی خاص از تغذیه سازگاری پیدا کرده اند .

 

 

وضعیت منقار در جنس نر و ماده پرنده هویا ( Heteralocha acutirostris )

 

همچنین رقابت بین 5 گونه از سسک های جنس دندرویکا ( Dendroica ) به شکل زیر حل شده است .

 

 

وضعیت 5 گونه از سسک های جنس ( Dendroica ) را در جنگل های سوزنی برگ

ایالات شمال شرقی آمریکا نشان می دهد . جاهایی که تغذیه به صورت فشرده انجام می گیرد ،

در منطقه B ( واقع در شاخه های اصلی درخت ) ، M ( نواحی وسطی درخت )

و T ( پوشش جانبی و اطراف درخت ) است . ارتفاع هر منطقه 3 فوت است .

 

این سسک ها در جنگل های مناطق مختلف شرق آمریکا زندگی می کنند . هر 5 گونه این سسک حشره خوار بوده ، اندازه بدنشان تقریبا مساوی است . اما علت اینکه با هم رقابت غذایی ندارند ، این است که هر یک از این پنج جنس ، در محدوده معینی از تاج درختان بخصوص درختان سوزنی برگ ، زندگی و تغذیه می کنند .

این تفاوت محدوده زیست و تغذیه باعث شده که هم عادات غذایی آنها متفاوت باشد و هم حرکت آنها در جهات متفاوتی از حرکات یکدیگر باشد . همچنانکه در تصویر دیده می شود ، طبقات مختلف درخت بالا به پایین به 6 قسمت مشخص تقسیم و از همدیگر جدا شده است . محل های نقطه چین نشان دهنده محل فعالیت و تغذیه هر گونه است . لذا به سادگی دیده می شود که گونه هایی که از نظر طبقه بندی به هم نزدیک هستند ، برای اینکه با هم رقابتی در به دست آوردن غذا یا محل زندگی نداشته باشند ، نسبت به مناطق خاصی سازگاری پیدا کرده اند و بدین شکل از خطر رقابت با دیگران مصون مانده ، به بقای خود ادامه داده اند . اگرچه بین گونه های مختلف نیز رقابت هایی مانند رقابت بین پافین ها و کاکایی ها در فصل تولید مثل ، بر سر غذا دیده می شود ولی این نوع رقابت در واقع نوعی سوء استفاده از منابع غذایی گونه های دیگر است . طبیعی است که چنین روش هایی در تغذیه پرندگان ، بجز در موارد خاص و استثنایی ، نمی تواند لطمه قابل توجهی به جمعیت گونه های مقابل وارد آورد .

 

 

یکی از پنج گونه سسک جنس Dendroica  با نام علمی  Dendroica castanea

 

مقدار غذای لازم و ضروری برای هر پرنده نیز از موارد قابل توجه در مطالعات پرنده شناسان است ، هرچند علی رغم اهمیت موضوع ، تحقیقات اندکی در این زمینه انجام گرفته است اما شایان ذکر است که به علت بالا بودن میزان سوخت و ساز بدن پرندگان ، مقدار غذایی که به طور معمول صرف می کنند نسبت به وزن آنها رقم قابل توجه ای است .

لک ( Lack 1954 ) ارقام زیر را برای پرندگان مختلف تخمین زده است  :

پرندگان زمینی ، بخصوص گنجشک سانانی که وزنشان بین 100 تا 1000 گرم است ، روزانه حدود 5 تا 9 درصد وزن بدن خود غذا می خورند . غذای پرندگان آوازخوان ، که وزنشان بین 10 تا 90 گرم است ، بین 10 تا 30 درصد وزن بدن آنها است . اما شهد خورها که بعضی از آنها جزء کوچکترین پرندگان دنیا هستند ، گاهی در روز دو برابر وزن بدن از شیره گیاهی تغذیه می کنند .

لک ، در گزارش خود پیشنهاد کرده است که مقدار غذای مصرف شده را باید بر حسب کالری محاسبه کرد تا بتوان با عملکرد دقیق تر نسبت به روش وزنی و گرم ، به نتایج بهتری دست یافت .

مقدار غذای مصرفی در روز ، بر حسب نوع پرنده ، درجه حرارت محیط ، و فصل سال تغییر می کند ؛ به عنوان مثال ، مقدار کالری مورد مصرف گنجشک خانگی در یک روز ، در تابستان برابر 26 کیلو کالری و در تابستان حدود 36 کیلو کالری است ( Welty 1975 ) ، آزمایشها و بررسی های متعدد نشان داده است که در هنگام پر بودن چینه دان ، پرنده برای هضم غذای خورده شده دو و نیم ساعت وقت صرف می کند . ملاحظه این عدد نشان می دهد که در طول روز پرنده چقدر بایستی فعال باشد تا بتواند غذای مورد نیاز خود را به دست آورد . برای مثال ، گنجشک معمولی در شرایط عادی که حداقل حرارت 28 درجه سانتیگراد است ، اگر هیچ غذایی به دست نیاورد فقط 67 ساعت دوام می آورد ؛ طبعا اگر حرارت هوا کمتر از این مقدار باشد ، مدت مقاومتش کمتر می شود ( Lack 1954 ) .

تغییرا غذا در فصول مختلف نیز از جمله مسایل مهم و قابل تعمق است . با توجه به رجحان غذایی پرندگان در بعضی از فصول ، که نوع خاصی خوردنی غذای عمده یک پرنده را تشکیل می دهد ، ولی در فصل دیگر دسترسی به آن مشکل است یا اصولا مقدار آن در طبیعت کاهش یافته ، پرنده ناچار می شود از خوردنی نوع دیگری استفاده کند . طبیعتا این موضوع در خصوص تغذیه اغلب پرندگان صادق بوده ، حل آن بوسیله خود پرنده شکلی از سازگاری نسبت به محیط است . مثلا هنگامی که رشد گیاهان  زیاد است و اغلب درختان و بوته ها گل دارند شهد خور ها از شیره گیاهی استفاده می کنند ، ولی در فصول نامساعد بیشتر غذای آنها را حشرات تشکیل می دهد .

تخقیقات بسیار زیاد دانشمندان معلوم داشته که تنوع پرندگان در ارتباط با وضع غذا ، فصل و سن پرنده طی هزاران سال حاصل شده است . لذا پرندگان موجود توانسته اند در شرایط آب و هوایی و در نتیجه تغذیه متفاوت سازگار گشته ، به بقای خود ادامه دهند .

 

 

 

 

 

 

عادات و رفتار - عادات غذایی

به دليل دسترسي آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب علاوه بر دسته بندی به دو صفحه تقسیم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

عادات و رفتار - عادات غذایی - 4

 

عادات غذایی پرندگان آنقدر متفاوت است که گاهی استفاده از وسایل و فراگیری شیوه های استفاده از این وسایل را هم می توان جز این عادات محسوب داشت . بعضی از توکا ها حلزون های بزرگ را بر روی سنگ ها می زنند تا پوسته خارجی آنها بشکند و بتوانند از محتویات داخل آن استفاده کنند . دارکوب خالدار بزرگ و کمر کلی ها هسته میوه ها ، بخصوص بادام را در شکاف تنه درختان قرار داده با منقار آنقدر بر آن می کوبند تا پوسته ها از دانه جدا شود و بتوانند دانه را بخورند . بسیاری از پرندگان بزرگ مانند کلاغ ها ، کاکایی ها ، و بعضی از عقاب ها یا کرکس ها ، طعمه گوشتی مانند لاک‌پشت را گرفته در مناطق کوهستانی تا ارتفاع زیادی بالا می برند و سپس آنها را بر روی سنگ ها رها می کنند تا پوسته سخت آنها بشکند و بتوانند از محتویات نرم و گوشتی آنها استفاده کنند .

بعضی از پرندگان ، مانند نوعی سهره ( Camarhynchus pallidus ) ، با جدا کردن شاحه های نازک یا خاردار درخت ، و فرو کردن آن در محل های حفره ای یا شکاف پوست درخت ، حشرات را دچار ترس می کنند ؛ به محض آنکه این حشرات از محل شکاف بیرون آمده یا خود را جابه‌جا می کنند ، پرنده خار را رها کرده ، حشرات را می گیرد و می خورد .

از روش های جالب توجه و قابل ذکر در تغذیه پرندگانی که به طور دسته جمعی زندگی و تولید مثل می کنند ، شکل مقابله با دشمن در هنگام آوردن غذا برای جوجه ها است . در بعضی از پرندگان دریایی مانند پافین ها ، مشکل اصلی تغذیه در هنگام تولید مثل ، مزاحمت پرندگان دشمن مانند کاکاییها ، بخصوص کاکایی نقره ای است . تولید مثل اغلب این کاکاییها در نزدیکی مناطقی است که پافین ها در آنجا تولید مثل می کنند . کاکاییها در مسیر پرواز پافین ها پرواز کرده ، ماهی های صید شده بوسیله پافین ها را به زور از آنها می گیرند و به مصرف تغذیه جوجه های خود می رسانند . عادات غذایی پافین ها بدین صورت است که گروهی برای صید ماهی که غذای اصلی آنها است به دریا می روند . در این ضمن ، کاکاییها به حالتی مترصد در مسیر پرواز آنها به آشیانه ، گشت می زنند . قدرت و کارآیی پافین ها در گرفتن ماهی آنقدر زیاد است که گاهی در هر سفر 5 تا 6 ماهی را به منقار گرفته ، حمل می کنند . به محض نزدیک شدن پافین ها ، کاکائیها حمله کرده ، حالت جنگ و گریزی بین آنها و پافین ها برای تصاحب ماهی در می گیرد . کاکائیها تا محدوده معینی نزدیک آشیانه ها که محل تجمع جوجه ها و والدین پافین ها است می روند ، اما جرات نزدیک‌تر شدن را ندارند . بنابر این ، به محض آنکه پافین ها به آن محدوده امن برسند ، از دسترس کاکائیها که در ضمن قوی‌تر نیز هستند ، خارج شده ماهی ها را به جوجه ها می رسانند . معمولا در این گیر و دار ، پافین ها زرنگی کرده از مجموع 5 یا 6 ماهی ، یکی دو ماهی کوچک را از انتهای منقار رها کرده تا در حالی که کاکائیها سعی دارند آنها را در هوا بگیرند ، فرصت فرار داشته باشند و خود را به آشیانه برسانند .گاهی هم پافین ها ناموفق‌اند و در جریان این درگیری ناچار تمام ماهی هایشان را رها کرده و می گریزند . از موارد جالب در این درگیری ، تاکتیک های گریز و فراری است که پافین ها هنگام روبرو شدن با کاکائیها به کار می برند . مثلا به طور ناگهانی و در مسیرهای متفاوت ، از هم جدا می شوند . کاکائیها در ابتدای امر سرگردان می شوند ولی بالاخره به دنبال یکی دو تا از پافین ها افتاده سعی می کنند ماهیهای آنها را بگیرند . گاهی همه با هم و به صورت یک گلوله پرنده با سرعت و بدون جدا شدن از هم سمت آشیانه ها می روند و در نزدیک محل امن از همدیگر جدا شده سعی می کنند هرکدام به نحوی ماهیهای خود را به جوجه ها برساند . اگرچه در این درگیری موفقیت بیشتر با پافین ها است ، ولی در هر صورت در هر سفر یکی دو تا از پافین ها به ناچار ماهی هایشان را از دست می دهند .

 

 

پافین از پرندگان دریایی است که مهارت بسیار زیادی در صید ماهی دارد

 

از دیگر عادات غذایی می توان عادات تغذیه فلامینگوی معمولی را مورد بررسی قرار داد . همانگونه که در تصویر پایین دیده می شود ، فلامینگو ها از مواد آلی ، پلانگتون ، آرتمیا یا موجودات ریزی که بر روی کف رودخانه یا دریاچه های کم عمق وجود دارند ، تغذیه می کنند . روش تغذیه آنها به این صورت است که با چرخاندن گردن ، نیم نوک بالایی منقار را به شکل بیل در می آورند و لایه سطحی مواد آلی را به داخل دهان می برند . پس از آن با بستن دهان و ایجاد فشار هوا بوسیله پوسته قابل ارتجاع زیر منقار ، آبهای اضافی را خارج می کنند و مواد آلی را بلعیده ، مورد استفاده قرار می دهند .

 

 

تصویر فلامینگو کوچک را با گردنی برگشته هنگام تغذیه از لجن کف رودخانه نشان می دهد

 

تنوع روش های تغذیه در پرندگان و عادات غذایی آنها به اندازه‌ای زیاد است که خود به تنهایی می تواند موضوع مقالات متعدد باشد . در نتیجه ، برای کوتاهی مطلب به همین مختصر بسنده کرده ، با اشاره‌ای گذرا به مساله رقابت غذایی پرندگان ( Food Competition ) ، به این مبحث خاتمه می دهیم . با این اوصاف ، چون موضوع رقابت غذایی در پرندگان اهمیت بسیار دارد ، برای روشن شدن موضوع مثال هایی چند از انواع مختلف رقابت و سازگاری در بین گونه ها آورده ، سعی می شود با این مختصر اطلاعات لازم ارایه گردد .

از آنجا که زیستمندان روی کره زمین نمی توانند بدون وجود دیگر موجودات به زندگی خود در طبیعت ادامه دهند ، غالبا رابطه ای متعادل بین گونه های مختلف پرنده در طبیعت وجود دارد . اما گاهی بین بعضی از گونه ها بر سر غذا یا زیستگاه رقابت هایی بوجود می آید و بعضا این نوع رقابت ها را گاهی می توان در طبیعت پیرامون خود نیز مشاهده کرد و مورد بررسی قرار داد . در اینجا بایستی بین رقابت و طعمه گیری تفاوت قایل شد . رقابت زمانی رخ می دهد که بین تعدادی موجود زنده ( که ممکن است از یک یا چند گونه متفاوت باشند )برای استفاده از منابع کمیاب غذایی درگیری بوجود آید ؛ رقابت برای تصاحب قلمرو تغذیه در سیاه خروس نمونه ای از این مقوله است . البته گاهی هم رقابت غذایی در زمانی رخ می دهد که منابع غذایی کمیاب نیست ، اما شرایط تغذیه به صورتی است که فعالیت بعضی از آنها باعث آزار موجودات دیگر می شود . زمانی که گونه ای به زیستگاه جدید منتقل می گردد و منابع غذایی موجود را به شدت رو به کاهش می برد ، چنین حادثه ای رخ می دهد . اما طعمه گیری هنگامی رخ می دهد که گونه ای از موجودات زنده ، موجودات دیگر را شکار کرده از آن تغذیه کند ، شکار کبک یا قرقاول بوسیله شاهین یا بالابان ساده ترین مثال این موضوع است .

 

 

 

 

 

عادات و رفتار - عادات غذایی

به دليل دسترسي آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب علاوه بر دسته بندی به پنج صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

عادات و رفتار - عادات غذایی - 3

 

در پرندگان گنجشک‌سان ، رفتاری که منجر به شناخت غذا می گردد ، بیشتر از طریق بو کردن است . گاهی غیر عادی شدن وضع زیستگاه و غذا ، تعداد زیادی پرنده را به خود جلب می کند . مثلا هنگامی که گیاهان در اثر وجود بیماری یا در نتیجه فراوانی حشرات دچار پیچیدگی برگ می گردند ، تجمع پرندگان برای تغذیه از حشرات به وضوح دیده می شود . در واقع شرایط اخیر بیانگر این است که جمعیت حشرات افزایش یافته و از اینرو پرندگان ، بخصوص حشره خواران ، برای تغذیه از حشرات در محل بروز شرایط جدید ، جمع شده اند . هنگامی که دارکوب به درخت نوک می زند ، می تواند اطلاعاتی درباره وجود منابع غذایی ، حشرات یا لارو آنها در زیر پوست درخت به دست آورد . احتمالا نوع صدای تولید شده ، او را در تشخیص این امر راهنمایی می کند .

یکی از رایجترین عوامل گردهمایی پرندگان در نواحی گرم آفریقا ، وجود بوته های سوخته در جنگل است . حشرات به خاطر نور زیادی که در هنگام سوختن تولید می گردد ، در اطراف آن جمع می شوند . به همین دلیل ، تعداد زیادی از پرندگان ، مانند زنبور خور ها ، سار ها و غیره برای تغذیه از حشراتی که با بالهای سوخته یا پیچ خورده روی زمین افتاده‌اند ، در محل جمع می شوند . این جریان در بعضی از مناطق گرم آفریقا به کرات رخ می دهد . در این بین ، تعداد زیادی از پرندگان شکاری هم روی درختان مجاور نشسته مواظبند تا پرندگان یا پستانداران کوچکی را که به محل جذب گردیده‌اند ، شکار کنند . به احتمال زیاد این گونه عادات غذایی ناشی از آموزش و فراگیری از بالغین یا تکرار امر ( کسب تجربه ) است .

بعضی از پرندگان برای استفاده از دانه های سخت ، روشهای خاصی دارند . به عنوان مثال ، سهره نوک بزرگ دارای منقار پهن و محکمی است ، به طوری که می تواند به وسیله آن دانه ها را بشکند و هسته آن را بخورد . جالب اینجاست که بین این پرنده و توکا ها رابطه غذایی وجود دارد . توکاها قسمت گوشتی میوه ها را می خورند و هسته آنرا به زمین می اندازند . سهره‌های نوک بزرگ این هسته های باقیمانده را درمی آورند و از آن تغذیه می کنند .

سهره نوک قیچی برای تغذیه از دانه درختان کاج استفاده می کند . این دانه ها سه پهلو و سخت است . شکل منقار این سهره برای شکستن چنین دانه هایی مناسبت دارد ؛ سهره نوک قیچی دو انتهای منقار را پهلوی هم قرار داده ، در شکاف بین سه پهلوی دانه فشار وارد می کند ؛ پس از ورود به داخل دانه ، به منقار فشار وارد کرده ، یا در حقیقت آن را جمع می کند . چون منقار از بیرون باز می شود ، به پهلوهای خشک میوه فشار وارد می کند به طوری که به تدریج شکافی در آن ایجاد می شود ؛ با فشار بیشتر ، پوسته میوه از هم جدا شده ، دانه داخل آن آزاد می گردد . در این موقع پرنده بوسیله زبان ، دانه ( مغز ) را گرفته و می خورد . اگرچه منقار این پرندگان برای تغذیه در جنگلهای سوزنی برگ اختصاص یافته ولی اگر لازم باشد می توانند از دانه های دیگر ، مانند دانه سیب ، استفاده کنند . در اینجا نیز هسته را از دانه سیب خارج کرده ، می خورند . استفاده از دانه سیب در هنگام تولید مثل در نزد این پرندگان بسیار دیده شده است .

 

 

سهره نوک قیچی جنس نر هنگام تغذیه از میوه کاج

 

صدف خور از نوعی صدف به نام مای‌تیلوس ( Mytilus edulis ) تغذیه می کند . این پرنده می تواند محتوی نرم داخل صدف را ببلعد . هنگامی که سطح آب دریا پایین است ، صدفها بر بستر ساحل قرار می گیرند و صدف خور به راحتی آنها را برداشته با شکستن پوسته ، محتویات داخل آن را می خورد . در هنگام مد دریا که صدف ها در زیر آب قرار می گیرند ، صدف خور منقارش را داخل آب کرده ، ضمن پیدا کردن صدفها ، زایده ای که دو کفه صدف را به هم متصل می کند ، با منقار قطع می کند تا با خارج کردن محتویات درون صدف ، از آن تغذیه کند .

تعدادی از پرندگان مانند چرخ ریسک سر آبی و سر سیاه ، و زاغی و جی جاق ، هنگامی که غذا فراوان است ، آن را در محلی مخفی می کنند تا در مواقعی که غذا کم باشد از آن استفاده کنند . روش و محل هایی که پرندگان غذا را مخفی می کنند ، متفاوت است . اغلب آنها غذا را در زیر برگها و گلسنگها مخفی و حفظ می کنند . اگرچه شواهدی وجود ندارد که نشان دهد پرندگان می دانند دانه ها را کجا مخفی کرده اند ، ولی در زمستان که غذا کم می شود ، این پرندگان در حدود محل هایی که خوردنی را پنهان کرده اند به جستجوی غذا می پردازند .

اغلب پرندگان غذا را بدان سبب ذخیره می کنند که بتوانند در فصل سرما که غذا کم می شود از آن استفاده کنند . در گونه هایی مانند سنگ چشم ، این عمل با قرار دادن حشرات بخصوص ملخ ها بر روی خار بوته ها ، انجام می گیرد . این پرنده حشرات را به خار بوته ها یا درختان فرو کرده ، به حال خود رها می کند تا بعدا در صورت لزوم و مشاهده از آن استفاده کند .

 

گونه سنگ چشم بزرگ

 

 

 

عادات غذایی جی جاق ، که پرنده ای شبیه کلاغ منتهی کمی کوچکتر است ، بدین صورت است که میوه بلوط یا کاج را از درخت جدا کرده ، گاهی به اندازه نصف آن را با منقار تا حدود نیم مایل دورتر می برد و در نقطه ای روی زمین می گذارد ؛ سپس روی آنرا با خاک می پوشاند تا برای آینده حفظ گردد . دیده شده که حدود یک هفته بعد از مدفون کردن دانه ، جی جاق برای پیدا کردن دانه خاک را جستجو می کند . این عمل هر چند روز یکبار تکرار می شود تا پرنده بداند که محل اختفای دانه ها کجا است . گاهی این کار حتی تا 4 یا 5 ماه نیز ادامه می یابد .

زاغ بور نیز عادات خاصی دارد . زاغ بور میوه های خشک یا در مواقعی بعضی از حشرات را با انگشتان پا می گیرد و با کنجکاوی بسیار زیادی که نشان می دهد ، شروع به ضربه زدن به آن با منقار می کند . پرنده مخصوصا ضربه را در محلی وارد می آورد که در آن شکافی وجود داشته باشد تا پوسته به راحتی بشکند و بتواند محتوی داخل آن را مورد استفاده قرار دهد . این پرنده اختصاصا حیوانی کویرزی بوده ، گسترش آن محدود به نواحی کویری جنوب شرقی ایران است . شکار بیرویه  این پرنده ، همراه با انهدام زیستگاه آن ، بخصوص کندن بوته های قیچ به منظور استفاده در سوخت ، تاثیر شدیدی در کاهش جمعیت این پرنده داشته است .

 

 

 

 

 

 

عادات و رفتار - عادات غذایی

به دليل دسترسي آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب علاوه بر دسته بندی به پنج صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

عادات و رفتار - عادات غذایی - 2

 

اگرچه ممکن است هر دو عامل همزمان و با هم به کارگرفته شود ، ولی عامل غریزه نقش مهمتری در تغذیه پرنده دارد . درک این مساله که پرندگان چگونه غذا را انتخاب می کنند و مورد استفاده قرار می دهند ، از مسایل با اهمیت در بررسی تغذیه پرندگان است . طبیعی است که هر پرنده با روش ها و امکاناتی جهت تهیه غذا خو گرفته که به صورت بالقوه در زندگی‌اش وجود داشته و توانسته است آنها را به کمک غریزه یا از طریق فراگیری ، به کار گیرد . برای روشن‌تر شدن موضوع ، آزمایش های تجربی مربوط به این موضوع به اختصار بیان می شود .

در گروه ماکیان ها یا دانه خواران ، جوجه ها با نوک زدن بر روی زمینی که دارای اشیاء رنگی کوچک است ، جستجو برای غذا را آغاز می کنند . در این ارتباط برای تشخیص عمل و نوع غذایی که جوجه های طاووس بوسیله منقار از زمین بر می دارند ، یک آزمایش توسط والن و دیلگر ( Wallen & Dilger 1966 ) بدین شرح صورت گرفته است .

 

 

طاووس جنس نر

 

اشیاء گردی را به اندازه های 2 تا 14 میلیمتر در 6 رنگ مختلف بر روی زمین که خاک آن دارای رنگ های متفاوت بود ( به آنچه در زیستگاه طبیعی جوجه ها وجود دارد شباهت داشت ) ، قرار دادند . سپس جوجه های تازه متولد شده طاووس را در آن محل رها کردند . مشاهده عادات غذایی جوجه ها به این نتیجه رسید که جوجه ها فورا شروع به نوک زدن بر روی اشیاء رنگی کردند و اغلب آنها کوچکترین ذرات را با منقار برداشتند . البته آنها ذراتی را انتخاب کردند که زمینه بسیار تیره یا خیلی روشن نداشت . در واقع در طبیعت هم غذای آنها را دانه ها یا موادی تشکیل می دهد که رنگ های تقریبا کدر و معمولی دارد . لذا رنگ های تند و شدید یا خیلی بیرنگ مطلوب آنها نیست . بدین ترتیب ، والن و دیلگر نتیجه گرفتند که محیط و رنگینی آن برای پرنده آنقدر مهم است که اگر با وضعیتی که خو گرفته کمی متفاوت باشد ، پرنده نه تنها تغذیه نمی کند ، بلکه گاهی می ترسد و سعی دارد محل را ترک کرده ، از آنجا دور شود .

اندازه و شکل منقار و عادات خاصی که در ارتباط با منقار وجود دارد ، در تعیین نوع غذا و تغذیه اهمیت اساسی دارد . عموما جوجه ها در ابتدای تغذیه ذرات کوچکتر را انتخاب کرده ، بعدا که منقار آنها به اندازه کافی محکم شد ( البته در این موقع اندام های مربوط به هضم نیز رشد کافی کرده است ) ، به تدریج از ذرات بزرگتر برای تغذیه استفاده می کنند . شرایط دیگر مانند محل مناسب و مشاهده والدین در هنگام تغذیه نیز برای فراگیری عادات غذایی نقش قابل توجهی در تغذیه جوجه ها دارد . برای تشخیص چگونگی فراگیری عادات غذایی ، مطالعات بسیاری انجام گرفته است . مخصوصا از سال 1911 به بعد مطالعاتی بوسیله فیشر و هیند ( Fisher & Hinde )درباره چرخ ریسک ها صورت گرفته که خلاصه آن چنین است :

درکنار آشیانه چرخ ریسک ها یک بطری پلاستیکی پر از آب قرارداده ، درب آن را با کاغذ آلمینیومی بستند ؛ هنگامی که چرخ ریسک ها به نزدیک آن می آمدند ، با کنجکاوی به بررسی آن می پرداختند تا بالاخره با نوک زدن به آن و سوراخ یا پاره کردن درب نازک آلمینیومی ، می توانستند از آب داخل بطری استفاده کنند .

بعضی دیگر از پرنده شناسان گزارش کرده اند که گروهی از چرخ ریسکها به محض مشاهده بطری پر آب به طرف آن هجوم برده ، فورا از آب آن استفاده کرده اند . اما برخی دیگر تا مدت زیادی مشکوک بوده اند تا بالاخره با تقلید از چرخ ریسک‌های دیگر ، رمز کار را دریافته اند و سرانجام پس از مدتی تاخیر و تردید توانسته اند به طور مستقل اقدام به نوشیدن آب از بطری بکنند . نمونه چنین آزمایشی توسط Breeze Chute درباره دسته ای از کبوتر ها صورت گرفت با این تفاوت که جدار بیرونی بطری ها با رنگ سفید پوشانده شد ، بعضی از بطری ها با آب و بعضی دیگر با شیر پر شده بودند و نتایج مشابه نتایجی بود که فیشر و هیند بدست آورده بودند با این تفاوت که کبوتر ها قدرت تشخیص بطری های حاوی شیر از بطری های آب را داشتند .

چرخ ریسک های سر آبی و پس سر سفید در فصل زمستان در جنگل های کاج از لارو پروانه های کوچک و عمدتا از نوع لاسپیروسیا ( Ernarmonies {Laspeyresia} ) تغذیه می کنند . این لاروها در کناره و لابه لا یا داخل مخروط کاج رشد می کنند . روش تغذیه چرخ ریسک ها بدین شکل است که با یک بررسی و جستجوی معمولی چند ثانیه‌ای مخروط های حاوی لارو را پیدا می کنند . اگر چه در هر مخروط معمولا یک یا دو لارو بیشتر وجود ندارد ، ولی احتمالا چرخ ریسک ها با نوک زدن به مخروط ها ، می توانند لاروها را پیدا کرده ، مورد استفاده قرار دهند . تشخیص لاروهای داخل این مخروطها برای انسان مشکل است . ولی نمونه هایی در بعضی از حیوانات مانند سنجاب خاکستری دیده شده که برای تشخیص غذا دقت قابل ملاحظه ای در جستجوهای خود دارند . این سنجابها مواد غذایی و مغز میوه ها را از بوی آنها تشخیص می دهند . احتمالا همین تشخیص دادن نیز در ابتدای امر جنبه غریزی دارد ، اما پس از اینکه حیوان به حدود 4 ماهگی رسید ، به کمک تجربه یاد می گیرد چگونه مغزهای تو پر را از مغزهای پوک تشخیص بدهد . زمانی که دانه های روی زمین ، بخصوص آنهایی که غذای معمولی سهره دمگاه سفید را تشکیل می دهند ، در زیستگاه این پرنده ها موجود نباشد ، سهره ها به جوانه درختان حمله کرده از آنها تغذیه می کنند . بسیاری از این سهره ها هنگام سرما و کاهش مواد غذایی نیز ناچار از جوانه ها و سرشاخه ها تغذیه می کنند ؛ لذا ، در اثر کمبود مواد لازم برای رشد ، وزن متعادلی نداشته ، از حالت عادی سبکترند . در فصل تولید مثل ، این پرندگان ناچار از منابع غذایی دیگر استفاده می کنند . بخصوص این اجبار در هنگام تغذیه جوجه ها بیشتر می شود .

 

 

 

گونه سهره دمگاه سفید

 

 

 

 

 

 

عادات و رفتار - عادات غذایی

به دليل دسترسي آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب علاوه بر دسته بندی به پنج صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

عادات و رفتار - عادات غذایی - 1

 

عادات و رفتار –عادات غذایی

 

تغذیه کلیه حیوانات به طور مستقیم یا غیر مستقیم بستگی به گیاهان دارد . از بین موجودات زنده ، تنها گیاهان سبزینه‌دار می توانند از عناصر شیمیایی موجود در خاک و هوا ، مواد غذایی تولید کنند . حیوانات مجبورند برای تامین مواد غذایی لازم به اشکال مختلف از گیاهان تغذیه کنند .

احتمالا پرندگان عمده ترین گروه بزرگ حیوانات‌اند که تغذیه آنها اساسا از حیوانات است و فقط گروه کوچکی از آنها اختصاصا از مواد غذایی گیاهی تغذیه می کنند . دلیل عمده بر تایید این نظر ، تغذیه جوجه های پرندگان از حشرات و کرم ها است . حتی در گونه هایی که بالغین آنها غذای گیاهی مصرف می کنند ، جوجه ها با غذای حیوانی تغذیه می شوند . به تدریج که جوجه ها رشد می کنند ، بر نسبت غذای گیاهی آنها افزوده می شود تا بالغ گردند و خود مستقلا تغذیه کنند . ظاهرا تنها پرندگانی که به جوجه هایشان غذای گیاهی می دهند کبوتر ها هستند . روش تغذیه کبوتر به جوجه ها جالب توجه است . چینه دان کبوتر قادر به ترشح مایعی پنیر مانند است که اصطلاحا آن را شیر کبوتر می گویند . در واقع کبوتران برای تغذیه جوجه ها پس از تولد از شیره سنگدان استفاده می کنند . یعنی در حقیقت به جوجه ها شیر می دهند . تغذیه جوجه ها از شیر سنگندان تا زمانی که جوجه ها قادر به خوردن دانه باشند ادامه دارد . این شیر چربی نسبتا زیادی ( حدود 35٪ ) دارد و این مقدار چربی معادل حدود 5 ٪ چربی شیر گاو است . این شیر توسط هر دو جنس نر و ماده در هنگام جوجه کشی تولید می شود .

سهره طلایی آمریکایی برای تغذیه جوجه ها گیاهان و دانه ها را ذره ذره و ریز کرده ( ظاهرا کمی هم آنها را می خورد ، چون حالت هضم شده دارد ) به جوجه ها می دهد .

 

 

سهره طلایی آمریکایی جنس نر یا همان گونه کاردیلوس تریس تیس

 

عادات غذایی پرندگان دیر رس و زود رس با هم تفاوت بسیار دارد . چون چشمان جوجه های زود رس باز است و حواس بینایی و شنوایی آنها رشد کرده است این جوجه ها فورا آشیانه را ترک کرده ، با والدین به دنبال غذا می روند . در نتیجه سریعا مجموعه ای از خصلت های ذاتی تغذیه ، به همراه فراگیری های سریع از والدین ، به آنها کمک کرده ، مشکل تغذیه در ارتباط با امکانات زیستگاهی آنها حل می شود . بر عکس ، تغذیه جوجه های دیر رس ، یعنی آنهایی که احتیاج به مواظبت و نگهداری به وسیله والدین را دارند ، نسبت به گروه جوجه های زود رس شکل دیگری دارند .

در این گروه ، جوجه ها که هنگام تولد چشمشان بسته است ، یکی دو ساعت پس از تولد ، سرشان را بالا نگه داشته با دهان باز ، غذا طلب می کنند . در واقع این شکل طلب غذا ، آغاز تلاش برای ادامه زندگی و بقا است . جوجه ها در اثر کوچکترین حرکت والدین یا حتی کسانی که در نزدیکی آشیانه حرکت می کنند ، خود را آماده گرفتن غذا می کنند . در این مرحله چون چشم ها بسته است جوجه ها با سر و صدای والدین یا دیگران تحریک شده ، گردن می کشند و دهان باز می کنند . اما پس از چند ساعت یا بعضا یکی دو روز ، که جوجه ها خوب جا افتادند ، غذا خواستن شکل دیگری به خود می گیرد . به طور مثال پس از گذشت دو سه روز که چشم ها باز شد ، (البته بسته به نوع پرنده این مدت کمی بیشتر یا کمتر است ) ، باز همین اعمال صورت می گیرد ؛ منتهی این بار وقتی عکس العمل نشان می دهند که صدای والدین را که در بیرون آشیانه با غذا آمده‌اند ، می شنوند . به تدریج که جوجه ها رشد می کنند ، اعمال فوق نظم و ترتیب پیدا می کند ؛ اینکه جوجه ها در آشیانه می نشینند ، شدیدا سر و صدا می کنند ، بال می زنند ، و خودشان را به طرف منابع غذایی که در آشیانه افتاده می کشانند حتی مدفوعشان را به گوشه آشیانه پرتاب می کنند تا جای بیشتری برای فعالیت وجود داشته باشد .

گفته شد که چشمان جوجه های زود رس ، بر خلاف انواع دیر رس ، در هنگام تولد باز بوده ، هر دو حس دیدن و شنیدن در آنها رشد بسیار کرده است . به همین دلیل جوجه ها نسبت به اوضاع محیط اطراف سریعا واکنش نشان می دهند . وزن این جوجه ها پس از خروج از تخم و با شروع تغذیه کاهش پیدا می کند . اما به تدریج که تغذیه‌شان مرتب شد ، بر وزن آنها افزوده می شود .

گذشته از جوجه ها ، عادات غذایی گونه های مختلف پرندگان بالغ نیز تفاوت های بسیاری دارند . هر گونه در ارتباط با منقار ، دم ، پاها ، اندازه بدن ، رنگ پرها ، عادات متفاوت تولید مثل ، حرکات متفاوت فصلی و وضعیت زیستگاه ، با غذای خاصی سازگاری پیدا کرده است . به طور مثال بعضی از پرندگان مانند کلاغ سیاه ، برای تغذیه در خاک به جستجو می پردازند ، ولی گروهی دیگر در آبهای کم عمق به دنبال خوردنی‌ها می گردند یا از غذای موجود بر سطح آب استفاده می کنند . تعدادی دیگر مانند دارکوب ، در حفره ها و شکاف درختان به جستجوی غذا می پردازند ، در صورتی که پرندگان مانند گونه های شکاری از طریق حمله و محاصره شکار (طعمه) یا حشرات در یک محل ، غذا را به دست می آورند .

 

 

 

گونه  بحری

 

از این موضوع چنین استنباط می شود که هرگونه به صورت خاصی رشد و تکامل یافته و با روشی معین و اختصاصی در جستجوی غذا تلاش می کند . به طور کلی در تغذیه دو عامل اهمیت بسیار دارد ؛ یکی به دست آوردن غذا از طریق عادات غذایی ذاتی و غریزی و دیگری تغذیه از طریق فراگیری و آموزش از والدین و محیط اطراف است .

 

 

 

 

 

عادات و رفتار - عادات غذایی

به دليل دسترسي آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب علاوه بر دسته بندی به پنج صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

عادات و رفتار - ارتفاع پرواز و جهت یابی

 

عادات و رفتار –ارتفاع پرواز و جهت یابی

 

ارتفاع پرواز گونه های مختلف به نوع پرنده ، زمان ، موقعیت مقصد ، و وضعیت هوا در ارتفاعات بالا بستگی دارد . هرچه پرنده در ارتفاع بالاتری پرواز می کند ، معلوم می شود که هم قدرت پرواز فراوان دارد و هم قابلیت پرواز در فشار هوا ، در اکسیژن کم ، و همچنین در درجه حرارت پایین را دارد .

بعضی بررسیهای انجام شده بوسیله کانادائیها نشان داده است که پرندگان زیادی پروازهای مهاجرتی خود را در زیر صفر درجه سانتیگراد شروع کرده اند . در همین رابطه ، مطالعات جالبی بوسیله رادار در سوئیس انجام گرفته است . این مطالعات نشان داده که از مجموع 40 پرواز مهاجرتی ، 27 پرواز ، یعنی حدود 10 درصد کل پرندگان منطقه ، در ارتفاعی پرواز کرده اند که حرارت آن منفی ۱۵ درجه سانتیگراد بوده است . از آن فراتر ، حتی بعضی از پرندگان بلند پرواز که بر بالای دریاچه های پریمروز ( Primrose ) و آلبرتا ( Alberta ) در کانادا دیده شده اند ، در هنگام عبور آنها درجه هوا پایین‌تر از این حد بود است . اگرچه شناسایی گونه های پرواز کننده مقدور نبوده ولی به احتمال زیاد اینها گروه هایی از پرندگان ساحلی یا اردک ها بوده اند . این موضوع یکی از مسایل جالب در وضعیت هواپیما سازی است . چون مقاومت شیشه های جلوی هواپیما ، مخصوصا وقتی که در ارتقاع زیاد پرواز می کند ، در مقابل سرمای زیاد کم شده در اثر انقباض نسبی شکسته می شود . اما دیده شده که پرندگان در همان ارتفاع پرواز می کنند بدون اینکه سرما اثر فوق العاده ای بر آنها داشته باشد .

برای تعیین جمعیت پرندگانی که در یک منطقه مهاجرت می کنند ، از ضریبی به نام نسبت مهاجرت استفاده می کنند . این نسبت معادل تعداد پرنده ای است که در مدت یک ساعت از جبهه‌ای به طول یک مایل می گذرند . منظور از جبهه ، خطی افقی است که بر مسیر حرکت عمود باشد . برای تعیین نسبت مهاجرت تلاش های فراوانی صورت گرفته است . آمار نشان می دهد که در مناطق بدون پرنده مهاجر یا با مهاجرین اندک ، نسبت مهاجرت بین صفر تا 100 نوسان دارد ، ولی در محل‌هایی که مهاجرت به صورت فشرده رخ می دهد ، نسبت مهاجرت بین 10000 تا 20000 است . با توجه به اینکه سرعت پرندگان در سطح زمین حدود 65 کیلومتر در ساعت تخمین زده شده ، با استفاده از نسبت مهاجرت ، حدود 1500 پرنده در سطح 1 مایل مربع وجود داشته است . مهاجرت های شبانه معمولا در یک جبهه وسیع انجام می گیرد . لذا در شبهای مهاجرت گاهی صدها هزار پرنده ، بدون اینکه دیده شوند ، سطح یک منطقه را پوشانده در حال پرواز خواهند بود .

 

 

 

ارتفاع پرواز

 

بررسی‌های رادار نیز این نتایج را تایید کرده است . نسبت مهاجرت شبانه در شرق آلبرتا در کانادا به طور متوسط معادل 3680 محاسبه شده است . همچنین بر اساس محاسبات انجام گرفته در منطقه ماساچوست ( Massachusset ) آمریکا ، همه ساله در طول 10 شب حدود 5 میلیون پرنده از صفحه رادار کیپ کد ( Cape Code ) عبور می کنند .

چگونگی مسیر حرکت بوسیله پرندگان از مسایلی است که هنوز کاملا روشن نشده است . انسانها مسیر حرکت خود را در دریاها و بیابان ها با قطب نما و به روش مثلث یابی تعیین می کنند . حیوانات و بعضی از پرندگان خانگی ، از روی شمارش قدم ، تعداد بال زدن ها ، یا گاهی از روی جابجایی مسیر مستقیم نور در چشم ، محل و مسیر مورد نظر را تشخیص می دهند . این موضوع در پرندگانی صادق است که که به محل یا مسیر معینی آشنایی دارند ، در صورتی که ماله قابل بحث مربوط به آنهایی است که مانند جوجه کوکوها برای نخستین بار بدون وجود والدین مهاجرت می کنند . این جوجه ها پس از اینکه والدین مدت ها قبل از محل دور شده اند ، قابلیت پرواز پیدا کرده ، به دنبال آنها حرکت می کنند . غیر از این موضوع ، چنانچه جوجه ها بار اول همراه والدین مهاجرت کرده باشند ، بار دیگر بایستی نکاتی را بیاد آورند که 6 ماه قبل آن را تجربه کرده اند . مسیر مهاجرت از روی عوامل متعدد شناخته می شود که از این عوامل می توان عوارض موجود بر روی زمین مانند پستی و بلندی ، دره ها ، وضعیت جنگل ها ، مهمتر از همه موقعیت خورشید در روز و ستارگان و ماه در شب ، نیروی جاذبه زمین ، جهت و سرعت باد و غیره نام برد ( Berger 1961 ) .

اما بطور خلاصه می توان گفت که پرندگان مسیر حرکت خود را به طور غریزی در می‌یابند . اما از آنجا که مهاجرت در طول سالیان متمادی در دوره زندگی طبیعی پرندگان مهاجر ، به صورت یک جریان رفت و برگشت در دو فصل پاییز و بهار تکرار می شود ، شناخت و تعیین مسیر حرکت از مسایلی بوده که همواره ذهن بشر را به خود مشغول داشته است . به همین منظور ، آزمایش‌ها و تجربیات زیادی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است ؛ ردیابی گروه های پرنده و تعقیب مسیر حرکت آنها تا فاصله زیاد با استفاده از رادار امکان پذیر است ، به طوری که با این وسیله موفقیت های بسیاری در تشخیص گونه ها ، بررسی وضعیت پرندگان در شرایط جوی متفاوت ، و تخمین سرعت و ارتفاع پرواز آنها در هنگام مهاجرت ، به دست آمده است .

امروزه مطمئن‌ترین روش برای بررسی مسیر مهاجرت پرندگان ، علامتگذاری آنهاست ، اینکار معمولا بوسیله بستن حلقه‌های فلزی به دور پا یا قرار دادن نوارهای پلاستیکی رنگین به دور گردن و پا ، یا در زیر بال پرنده انجام می گیرد . پس از حلقه یا علامتگذاری ، پرنده رها می شود تا مهاجرتش را ادامه دهد . بعدا وقتی که پرندگان حلقه گذاری شده در محل‌های متفاوت شکار یا بازیافته می شود ، مسیر مهاجرت و مسافت طی شده معلوم می گردد .

جهت یابی پرندگان در هنگام مهاجرت از موارد قابل توجه برای اکولوژیستها ، زیست‌شناسان و کسانی است که درباره عادات و رفتار حیوانات مطالعه می کنند . دانشمندان در مورد قابلیت جهت یابی و قدرت پیدا کردن مسیر مهاجرت به وسیله حیوانات ، به خصوص در ارتباط با وضعیت درونی آنها ، تحقیقات بسیار زیادی انجام داده اند . بر اساس مشاهداتی که بوسیله پرنده‌شناسان صورت گرفته معلوم گردیده است که پرندگان جوان اغلب گونه ها ، بخصوص آنهایی که در کنار ساحل زیست می کنند ، در اوایل پاییز ، بدون اینکه همراه بالغین بروند ، غریزه مهاجرت به سمت جنوب دارند ؛ بدین معنی که بدون اینکه بدون داشتن تجربه ، می توانند جهت حرکت خود را به سمت جنوب تعیین کنند . پس از مطالعات دقیقی که برای شناخت علت این امر صورت گرفته ، این نظریه تایید شده است که عامل جهت یابی وجود خصلت های ذاتی در استفاده از عوارض طبیعی در حیوان بوده که به صورت غریزی در نهاد پرنده وجود دارد و در هنگام مقتضی بروز می کند . به عنوان مثال در یک آزمایش تجربی تعدادی پرنده از گونه های مختلف را در فصل پاییز ، گرفته و از مسیر اصلی مهاجرت پاییزه دور کرده اند . نتیجه این مطالعات نشان داد که بالغین قابلیت پیدا کردن جهت صحیح مهاجرت را دارند ؛ پس از پیدا کردن مسیر اصلی ، به مهاجرت ادامه دادند . ولی پرندگان جوان ، یعنی آنهایی که برای نخستین مرتبه شروع به مهاجرت کرده بودند ، نتوانستند مسیر اصلی مهاجرت را پیدا کنند . اما ، این پرندگان جوان ، در مسیر هایی همسو با جهت اصلی به مهاجرت ادامه داده اند . در واقع این چنین نتایجی همواره دانشمندان را به طرح این سوال وا داشته که بالاخره عامل عمده مهاجرت پرندگان چیست ؟

نتیجه این بررسی‌ها نشان داده است که اصولا پرندگان آغاز حرکت برای مهاجرت را از روی زمان مناسب آن درمی‌یابند . این زمان مناسب ، مصادف با تغییراتی است که در شرایط محیط اطراف رخ می دهد که از میان این شرایط طول روز و مقدار نور موجود در محیط نقش اصلی را دارند ( Galler 1972 ) برای پرندگانی که در نواحی سردسیر و قطبی زندگی می کنند ، تغییرات طول روز یا مقدار نور تنها عامل مهاجرت نیست ؛ به همین دلیل ، با وجود آنکه تغییرات فصلی نور در مناطق قطبی بسیار کم است و حتی ناچیز است ، تعداد زیادی از آنها زمستان به نواحی اطراف خط استوا مهاجرت می کنند . همین پرندگان در فصل بهار ، یعنی در زمان معین ، مجددا به محل های اولیه باز می گردند .

همچنین پرندگانی که در اطراف خط استوا زندگی می کنند ، با وجود کمی تغییرات محیطی مانند درجه حرارت و طول روز ، باز در زمان معین و مناسب مهاجرت می کنند . از این بحث نتیجه می شود که در مهاجرت پرندگان غیر از تغییر شرایط جوی ، عوامل درونی دیگری وجود دارد که به صورت محرک هایی برای آغاز مهاجرت پرندگان عمل می کند . در بعضی از پرندگان کوچک مانند سسک ها ، این عوامل درونی نه تنها باعث ایجاد تحریکات لازم جهت آغاز مهاجرت می شود ، بلکه احتمالا در جهت یابی و پیدا کردن محل های مناسب برای اسکان موقت در طول مهاجرت نیز نقش موثری دارد .

از مسایل قابل توجهی که در هنگام مهاجرت اهمیت بسیار دارد ، مرگ و میر است . بخصوص اگر در هنگام مهاجرت یک جبهه هوای سرد و طوفانی برسد ، مرگ و میر آنچنان بالا می رود که به صورت یک فاجعه در می آید . به همین دلیل ، کشورهای همجوار بایستی همواره با ارتباطی منطقی و ضعیت و جمعیت پرندگان مهاجر را زیر نظر داشته باشند .

 

 

 

 

عادات و رفتار - ارتفاع پرواز و جهت یابی

به دليل دسترسي آسانتر و راحت‌تر مطالب و عكسها ، مطالب دسته بندی شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

 

عادات و رفتار - سرعت هنگام پرواز - 2

 

پرندگان مسیر مهاجرت خود را در بهار یا زمستان بدون وقفه طی نمی کنند ، بلکه این مسیر را در مسافت های کوتاه به منظور رفع خستگی ، تغذیه و ذخیره چربی جهت ادامه سفر پشت سر می گذارند . پرواز طولانی غاز ها و باکلان ها بیشتر از همه جلب توجه می کند . اما دیده شده که در طول مسیر مهاجرت ، هرگاه به محل های توقف بین راه می رسند ، حدود یکهفته یا بیشتر توقف و تغذیه کرده دوباره به حرکت ادامه می دهند . گنجشک‌سانان کوچک با وجود توقف های بیشتر جهت تغذیه و تجدید قوا ، هرگز مدتی طولانی در یک محل نمی مانند .

 

 

سرعت هنگام پرواز

 

اغلب پرندگان مهاجرت خود را با پروازهایی کوتاه شروع کرده ، به تدریج که به مسیر مراجعت نزدیک می شوند ، طول پرواز را بیشتر می کنند . علاوه بر طول و ساعت پرواز ،‌ارتفاع پرواز پرندگان در هنگام مهاجرت نیز اهمیت بسیاری در پروازهای مهاجرتی آنها دارد . سابقا برای تعیین ارتفاع پرواز پرندگان از درون هواپیماهایی که همراه پرندگان یا در نزدیکی آنها پرواز می کرد ، مطالعاتی انجام گرفت . البته بجز این روش ، روشهای دیگری از قبیل استفاده از عوارض زمینی نیز مورد اعمال بود . به عنوان مثال ، برای یک نمونه از کرکس ها به نام هما ، که در ارتفاع نسبتا زیادی بر بالای کوه های اورست پرواز می کرده اند ، ارتفاع حدود 24000 تا 25000 فوت ( هر فوت معادل 30.48 سانتی‌متر ) تخمین زده شده است . همچنین نوعی دیگر از کرکس ها ( کندور ) در کوه های آند دیده شده که در ارتفاع 19800 فوت بالای سطح دریا پرواز می کرده است . اما کلیه مشاهدات در طول روز بوده و تنها یک مورد از بررسی ارتفاع پرواز مهاجرتی پرندگان در شب گزارش شده است .

بلروز ( Bellrose ) نشان داده است که مهاجرت شبانه نیمی از پرندگان در بهار و پاییز در ارتفاع تا 5000 فوت بالای سطح زمین و عمدتا بین 1000 تا 5000 فوت بوده است . ارتفاع صحیح پروازهای مهاجرتی پرندگان در سال های اخیر با استفاده از رادار جهت بعضی از مناطق در کشورهای مختلف محاسبه شده که ماحصل آن در جدول زیر آمده است .

 

ارتفاع و وضعیت پرواز بعضی از پرندگان در مناطق مختلف که به وسیله رادار محاسبه شده است

 

 

محل	وضعیت مهاجرت و ارتفاع پرواز مهاجرتی ( بر حسب فوت)
اروپا
انگلستان	مهاجرت صبح زود و بعد از ظهر به طور متوسط گاهی تا ارتفاع 5000 پا رسیده 3000 - 2000 ولی به ندرت بالای 10000 پا می رسد . نوسان آن در حداکثر ارتفاع 13000 ، 14000 و 16000 فوت است .
انگلستان	ارتفاع مهاجرت گنجشک‌سانان عموما زیر 5000 فوت و به طور تصادفی تا ارتفاع 14000 فوت نیز رسیده است .
فنلاند	اسکوتر معمولی و اردک دم دراز در بالای دریا 900 - 600 و در بالای زمین 6600 - 1500
جنوب دریای شمال	متوسط پرواز در روز 2000 فوت و در شب 1800 فوت
سوئد	اغلب پرندگانی که در طول روز مهاجرت می کنند : 3000 فوت
سوئد	ارتفاع 50 درصد مهاجرت شبانه زیر 2200 فوت و 90 درصد زیر 6600 فوت است . بالاترین ارتفاع پرواز در بهار 13200 فوت و در پاییز 14800 فوت بوده است .
آمریکای شمالی
آلبرتا - کانادا	مهاجرت شبانه برای 50 درصد پرندگان زیر 2500 فوت و 90 درصد زیر 5000 فوت و 99 درصد زیر 10000 فوت است .
خلیج مکزیک	ارتفاع حدود 75 درصد گنجشک‌سانانی که شبانه مهاجرت می کنند زیر 3000 فوت و 90 درصد زیر 500 فوت
شرق کانادا	ارتفاع شبانه گنجشک‌سانان و پرندگان آبزی عمدتا زیر 4000 فوت ، تصادفا تا 7000 فوت است ولی پرندگان کنار ساحل در ارتفاع 15000 فوت و تصادفا 21000 - 18000 فوت پرواز می کنند.
ایالت ایلیینویز	ارتفاع مهاجرت شبانه در بهار تا 6500 فوت و در پاییز 7000 فوت است
ایالت ماساچوست	ارتفاع مهاجرت شبانه عموما بین 1500 تا 2500 فوت ، 90 درصد زیر 5000 فوت و 99 درصد زیر 10000 فوت است .

 

 

 

 

 

 

عادات و رفتار - سرعت هنگام پرواز

به دليل دسترسي آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب علاوه بر دسته بندی به دو صفحه تقسیم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir

 

عادات و رفتار - سرعت هنگام پرواز - 1

 

عادات و رفتار –سرعت هنگام پرواز

 

سرعت پرندگان در هنگام مهاجرت نقش مهمی در وضعیت مهاجرت آنها دارد . مخصوصا این موضوع در پرندگان دور پرواز اهمیت بسیار دارد . سرعت پرواز پرنده را با استفاده از رادار یا حرکت با هواپیمایی که همراه با دسته پرواز دسته جمعی پرندگان پرواز می کند ، مورد بررسی قرار داده ، تخمین زده اند . سرعت پرواز بسیاری از پرندگان گنجشک‌سان بین 25 تا 40 کیلومتر در ساعت تخمین زده شده است . جهت و سرعت باد نقش مهمی در میزان سرعت پرندگان دارد . مک کابه ( Mc Cabe 1942 ) نوشته است که هنگام مهاجرت پرندگان ، با هواپیمای کوچکی که سرعتش حدود 150 کیلومتر در ساعت بوده ، پرواز می کرده است . در همان حال دو دسته آبچلیک که با سرعتی حدود 180 کیلومتر در ساعت پرواز می کرده اند ، از هواپیمایش سبقت گرفته اند .

 

 

 

 

پرواز اردک سر سبز ، جنس نر و ماده

 

بعضی از علاقمندان به تحقیق در تخمین سرعت پرندگان ، با برداشتن پرنده ای از آشیانه و بردن آن به مسافتهای خیلی دور ، موفق شده اند با احتساب مدت زمان بازگشت پرنده به آشیانه ، سرعتش را اندازه گیری کنند . به عنوان مثال ، نوعی بادخورک ماده را از کنار جوجه هایش برداشته به محلی در فاصله 375 کیلومتری آشیانه برده در ساعت 22:40 رها کرده اند . این بادخورک دقیقا در ساعت 7:15 صبح به محل آشیانه مراجعه کرد و مشغول تغذیه جوجه ها شد . یعنی فاصله 375 کیلومتر را در 8:6 ساعت طی کرده ؛ یا به عبارت دیگر سرعت این بادخورک 40 کیلومتر در ساعت بوده است .

برای اندازه گیری سرعت پرندگان در هنگام مهاجرت تلاشهای بسیاری توسط علاقمندان یا بعضی از شرکت های خصوصی با استفاده از رادار انجام گرفته است . در واقع چون امکان تعقیب پرندگان در فاصله ای طولانی به وسیله رادار وجود دارد ، توانسته اند سرعت بسیاری از پرندگان را در هنگام مهاجرت تعیین کنند .

 

جدول زیر نتیجه برخی از تخمین‌های به دست آمده توسط محاسبات راداری را نشان می دهد ( Blokpoel 1976 )

  

گونه	محل یا کشور مورد مطالعه	سرعت بر حسب کیلومتر در ساعت
پرندگان کوچک	آمریکا	48 - 34
گنجشک‌سانان کوچک	دریای شمال	حدود 37
کنار آبچر	دریای شمال	75 - 56
غاز برفی کوچک	غرب کانادا	66 - 35
غاز برفی کوچک	مرکز کانادا	61 - 50
درنا	سوئد	83 - 50

 

بررسی آماری نشان می دهد که سرعت پرندگان در شرایط مختلف و حتی گاهی در شرایط یکسان و برای یک گونه واحد نیز متفاوت است . همان گونه که اشاره شد ، تعیین سرعت پرندگان در هوا کار مشکلی است چون این امر احتیاج به داشتن اطلاعاتی درباره سرعت پرندگان در سطح زمین ، ارتفاع پرواز ، سرعت و جهت باد در ارتفاعی که پرنده پرواز می کند ، و امثال آن دارد .

در ارتفاعات بالا ، لایه های هوا کم ضخامت است و در نتیجه انحراف کمتری را موجب می گردد . اما در تحرک پرندگان ، جهت و نیروی باد نیز نقش تعیین کننده ای دارد ، زیرا اگر باد در پشت پرنده ، با سرعت و نیروی زیاد بوزد ، پرنده احتیاج زیادی به بال زدن برای پرواز سریع نخواهد شد ؛ برعکس هرگاه حرکت باد در جهت مخالف پرواز پرنده باشد ، بال زدن و پیشروی پرنده مستلزم صرف انرژی فراوان است .

 

جدول زیر سرعت پرواز بعضی از پرندگان را در نزدیک سطح زمین نشان می دهد

 

نام پرنده	محل بررسی	سرعت در سطح زمین بر حسب کیلومتر در ساعت	ملاحظات
کلاغ سیاه	سیله سیا	47	-
کلاغ سیاه	آلمان	51	در حال مهاجرت
سار	فلسطین	78 - 72	در پرواز برای استراحت شبانه
سهره جنگلی	انگلستان	36 , 35 , 34	پرواز در حالت معمولی
توکای سیاه	انگلستان	49 و 47	در حالت خطر
گنجشک معمولی	نیوهمشایر	24 و 32	-
چکاوک آسمانی	عربستان	60 - 52	در حال مهاجرت
بحری	آلمان	60	در حال مهاجرت
قوی کوچک	انگلستان	68 - 63	پرواز در حالت معمولی
قوی گنگ	انگلستان	64 و 62 و 50	پرواز در حالت معمولی
غاز معمولی	آمریکا	71	هنگام مهاجرت
سر سبز	آمریکا	113 - 74	-
فیلوش	سوئد	82 - 60	-
کبوتر جنگلی	آلمان	69 - 66	پرواز در حالت معمولی

 

 

 

 

 

عادات و رفتار - سرعت هنگام پرواز

به دليل دسترسي آسانتر مطالب و عكسها ، مطالب علاوه بر دسته بندی به دو صفحه تقسيم شده است

 

 

 

 

 

 

چنانچه اطلاعات مستند و اخبار جديدي از پراكندگي و وضعيت پرندگان ايراني در دست داريد

از طريق ارسال ایمیل ما را هم مطلع كنيد .

 

کلیه حقوق این وبلاگ شامل علائم و مطالب متعلق به وب سایت رسمی پرندگان ایران می باشد .

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است .

All Rights Reserved 2007-2008 © by: tboi.ir